Wimbledon Tarihini Değiştiren Kadın: Marija Cicak
Tenis denince çoğu zaman akla önce oyuncular gelir. Grand Slam finalleri, şampiyonluklar, rekorlar ve unutulmaz puanlar konuşulur. Ancak kortun ortasında, yüksek bir sandalyede oturan ve bütün bu mücadeleyi sessizce yöneten bir başka önemli figür daha vardır: sandalye hakemi.
2021 Wimbledon finalinde ise o sandalye, tenis tarihinin başrol koltuklarından birine dönüştü. Novak Djokovic ile Matteo Berrettini’nin karşı karşıya geldiği finalde hakem koltuğunda Marija Cicak oturuyordu. Hırvat hakem, Wimbledon tarihinde erkekler tekler finalini yöneten ilk kadın sandalye hakemi olarak tarihe geçti.
Ancak O’nun hikayesi ilk o gün başlamadı. Wimbledon’daki tarihi final, aslında yıllarca süren bir kariyerin ve büyük finallerde kazanılmış bir güvenin sonucuydu.
Çocuk yaşta kortun diğer tarafında
Marija, Zagreb’de büyüdü ve tenisle genç yaşlarda tanıştı. Fakat onun spor dünyasındaki yolculuğu yalnızca tenisle sınırlı değildi. Karate, masa tenisi, hentbol ve yüzme gibi farklı sporlarla da ilgilendi.
Hakemlik ise hayatına oldukça erken girdi.
Henüz 15 yaşındayken çizgi hakemliği yapmaya başladı. Başlangıçta bunu daha çok eğlence amacıyla yapıyordu. Aynı zamanda tenis oynuyordu. 18 yaşına geldiğinde ise üniversite eğitimine odaklanmak için oyunculuk tarafını bıraktı. Zagreb Üniversitesi’nde kinezyoloji eğitimi aldı.
Bu noktadan sonra hakemlik, onun için geçici bir uğraştan profesyonel bir kariyere dönüşmeye başladı.
Oyunculuktan hakemliğe
Cicak’ın kariyerinin ilginç taraflarından biri, yalnızca hakemlik yaparak yükselmemesi.
Bir dönem genç oyuncularla da çalıştı. 12 yaş altı çocuklara yaklaşık üç yıl boyunca antrenörlük yaptı. Aynı dönemde Futures turnuvalarında hakemlik ve ATP Challenger seviyesinde çizgi hakemliği görevlerini sürdürdü.
Bir noktada önünde iki seçenek vardı: oyuncuların gelişimine katkı sağlayan bir antrenör olarak devam etmek ya da hakemliği gerçek anlamda mesleğe dönüştürmek.
Tercihini hakemlikten yana kullandı.
Bu karar, yıllar sonra onu dünyanın en önemli tenis kortlarından birine götürecekti.
Büyük finallerin hakemi
Wimbledon’daki tarihi başarısı aslında bir anda ortaya çıkmadı.
2014 yılında Wimbledon kadınlar tekler finalini yönetti. O finalde Petra Kvitová ile Eugenie Bouchard karşı karşıya geldi.
Üç yıl sonra Wimbledon kadınlar çiftler finalinde de görev yaptı.
Ardından 2016 Rio Olimpiyatları’nda kadınlar tekler altın madalya maçının sandalye hakemi oldu. Monica Puig ile Angelique Kerber arasındaki final, onun kariyerindeki en prestijli görevlerden biriydi.
Yani 2021’e gelindiğinde Cicak artık büyük maçlarda kendisini kanıtlamış deneyimli bir hakemdi.
Altın rozet: Hakemliğin en üst seviyesi
Teniste hakemler de belirli seviyelerden geçerek yükseliyor. Cicak da, hakemlikte en üst seviyelerden biri olan Gold Badge statüsüne ulaştı.
2012’den itibaren WTA’nın Elite Team’inin bir parçası oldu ve WTA ile ATP turnuvalarının yanı sıra Grand Slam organizasyonlarında görev yaptı. Kariyeri boyunca Indian Wells, Miami, Madrid, Pekin ve WTA Finals gibi önemli turnuvalarda finaller yönetti.
Dolayısıyla Wimbledon’ın 2021’de verdiği karar yalnızca sembolik değildi. Karşılarında zaten dünyanın en deneyimli sandalye hakemlerinden biri vardı.
Sonra o telefon geldi
2021 Wimbledon’da erkekler finali yaklaşırken tarihe geçecek karar açıklandı: Novak Djokovic – Matteo Berrettini finalinin sandalye hakemi olacaktı.
Wimbledon 1877’den beri düzenleniyordu. Turnuvanın erkekler tekler finalinde daha önce hiçbir kadın sandalye hakemi görev yapmamıştı!.
Cicak, 43 yaşında bu geleneği değiştiren isim oldu. Wimbledon aynı zamanda dört Grand Slam arasında erkekler finalinde kadın sandalye hakemine görev veren son turnuvaydı.
Bu nedenle 2021 finali yalnızca Djokovic ve Berrettini için önemli değildi. Onun için de kariyerinin en özel maçlarından biriydi.
11 Temmuz 2021: Tarihi final
11 Temmuz 2021’de Centre Court’ta Novak Djokovic ile Matteo Berrettini karşı karşıya geldi.
Bir tarafta kariyerinin 20. Grand Slam şampiyonluğunun peşinde olan Djokovic, diğer tarafta ilk Grand Slam finaline çıkan Berrettini vardı.
Ve bütün bu dev mücadelenin ortasında Marija Cicaak!
Finali Djokovic kazandı: 6-7, 6-4, 6-4, 6-3. Sırp yıldız Wimbledon’daki altıncı şampiyonluğunu kazanırken Grand Slam sayısını 20’ye çıkardı.
Sandalyede Oturmak
Sandalyede oturmak, göründüğü kadar kolay değil. Sandalye hakemliği dışarıdan bakıldığında basit görünebilir.
Oyuncular oynar, hakem karar verir. Gerçekte ise durum çok daha karmaşıktır.
Sandalye hakemi yalnızca skor tutmaz. Oyuncuların davranışlarını kontrol eder, kuralları uygular, zamanlamayı yönetir ve gerektiğinde dünyanın en büyük tenisçilerine karşı otoritesini korumak zorundadır. Üstelik bunu binlerce seyircinin önünde ve milyonlarca kişinin ekran başında izlediği bir ortamda yapar.
Tenis hakemliği üzerine yapılan kapsamlı bir incelemede de hakemlerin oyuncuların öfkesi, baskısı ve yoğun psikolojik atmosferle baş etmek zorunda olduğu vurgulanıyor. Hakem, oyuncuyla iyi iletişim kurmalı ama aynı zamanda oyuncunun arkadaşı olmamalıdır.
Cicak’ın o gün dikkat çekici tarafı belki de tam olarak buydu: Tarihi bir ilk gerçekleştirirken kendisini maçın önüne koymadı.
Çünkü iyi bir hakemin başarısı çoğu zaman verdiği kararlardan çok, maçın kontrolünü ne kadar görünmez biçimde sağlayabildiğiyle ölçülür.
Asıl önemli olan finalden sonra başladı
Marija’ nın hikayesini yalnızca “Wimbledon erkekler finalini yöneten ilk kadın” cümlesine indirgemek eksik kalır. Çünkü onun Wimbledon’daki tarihi anı, yıllarca süren hazırlığın sonucuydu.
2014’te kadınlar finali… 2016’da Olimpiyat finali…
WTA ve ATP’nin en büyük turnuvaları… Grand Slam deneyimleri…
Gold Badge… Ve sonunda 2021 Wimbledon erkekler finali.
Bu nedenle O’nun hikâyesi aslında bir gecede tarihe geçen bir kadının değil, yıllar boyunca kendisini kanıtladıktan sonra tarihe geçen bir hakemin hikayesi.
Bir sandalyeden daha fazlası
Wimbledon’ın en büyük geleneklerinden biri de zamanla değişebilmesi.
Üstelik bu, tenis dünyasında kadın hakemlerin önünü açan ilk adım da değildi. Daha önce Sandra de Jenken ve Eva Asderaki-Moore gibi kadın hakemler diğer Grand Slam’lerde erkekler finallerini yönetmişti. Wimbledon’ın bu konuda diğer üç Grand Slam’in gerisinde kalması, Cicak’ın atamasını daha da sembolik hale getirdi.
Wimbledon’ın 144 yıllık erkekler finali tarihinde ilk kez o sandalyede bir kadın oturuyordu.
Bazen spor tarihinde iz bırakmak için kupayı kaldırmanız gerekmez. Bazen tarihin tam ortasında, yüksek bir sandalyede oturmanız yeterlidir!.
photo: getty
