Franz Kafka’nın 1915 tarihli başyapıtı Dönüşüm’de, Gregor Samsa bir sabah uykusundan uyandığında kendini dev bir böceğe dönüşmüş bulur; etrafı aynıdır ama o artık karanlık bir kabusun içindedir. Eğer bu metaforu İtalya’ya ve futbolun kalbine “tam tersten” uyarlarsak; karşımıza Samsa’nın karanlık yazgısının aksine, bir sabah uyanıp kendini 4. Lig’in tozlu sahalarından Avrupa’nın en ışıltılı vitrinine fırlatılmış bulan Como 1907 çıkar!.
Bugün futbol dünyasında Como’nun adı geçtiğinde zihinlerde hemen aynı vitrin beliriyor: Teknik direktör koltuğunda Fàbregas, hücumun yaratıcı aklı Nico Paz, gol yollarında Douvikas ve orta sahanın dinamosu Perrone…
** Peki ya zaman makinesini çalıştırıp kasedi 2019 öncesine sararsak?
Bir asrı aşan tarihine rağmen Avrupa kupalarının kapısından bile geçmemiş bir geçmiş; Como Gölü’nün kıyısında kartpostalları aratmayan bir manzaraya sırtını dayamış eski ve küçük bir stadyum; adeta Nuh Nebi’den kalma antrenman tesisleri ve Hartono kardeşler gelmeden önce 4. Lig’de (Serie D) var olma savaşı veren mütevazı, düşük bütçeli bir kulüp…
Endonezyalı milyarder Hartono kardeşlerin (Djarum Group) Nisan 2019’da kulübü devralmasından önceki Como 1907 hikayesi; İtalyan futbolunun en romantik, en kaotik ve aynı zamanda en trajik öykülerinden biriydi belki de…
Bugün lüks bir marka ve Şampiyonlar Ligi sahnesinde devlere kafa tutan bir yapıya dönüşen kulüp, Hartono ailesinden önce tam üç kez iflas etmiş, amatör kümeye kadar düşmüş ve bir dönem sadece birkaç yüz bin euroya alıcı bulamayan bir enkaza dönüşmüştü!.
Altın Çağlar ve “İtalyan Fabrikası” Dönemi (1950’ler ve 1980’ler)
Como her zaman küçük bir kasaba takımı değildi; köklü bir geleneğe ve İtalyan futboluna damga vuran bir altyapı kültürüne sahipti ilk zamanlarda.
** 1950’lerin İlk Sürprizi: 1907 yılında kurulan kulüp, Serie A’ya ilk kez 1949’da yükseldi. Hatta Eylül 1951’de kadrosunda sadece İtalyan oyunculara yer verdiği o meşhur sezonda Juventus, Milan ve Inter’in önünde Serie A liderlik koltuğuna oturarak tüm ülkenin sempatisini kazanmıştı.
** 1980’lerin Altın Jenerasyonu: Kulübün tarihindeki en istikrarlı dönem 1984–1989 yılları arasındaki kesintisiz 5 sezonluk Serie A serüveniydi.
O yıllarda Como, İtalyan futbolunda “La Fabbrica Italiana” (İtalyan Fabrikası) olarak anılıyordu. Çünkü kısıtlı bütçesine rağmen inanılmaz bir oyuncu fabrikası gibi çalışıyordu.
** Yetiştirdiği Efsaneler: 1982 Dünya Kupası kahramanı Marco Tardelli, 2006 Dünya Kupası şampiyonu Gianluca Zambrotta, İtalyan futbolunun unutulmaz golcüsü Stefano Borgonovo ve ünlü teknik direktör Gian Piero Ventura gibi isimler ya Como altyapısından çıktı ya da kariyerlerinin en kritik sıçramasını bu göl kıyısındaki kulüpte yaptı.
Dibe Vuruş: Üç İflas ve Michael Essien’in Eşinin Kaotik Dönemi (2003–2018)
Como’nun modern dönemdeki kabusu 2002-03 sezonunda Serie A’dan düşmesiyle başladı. Kulüp o günden Hartono kardeşlerin gelişine kadar adeta bir yönetim enkazına dönüştü.
** Peş Peşe İflaslar: Serie A’dan düştükten sadece bir yıl sonra (2004) kulüp ilk kez iflas etti. Alt liglerde tutunmaya çalışırken Temmuz 2016’da bir kez daha iflas bayrağını çekti ve kulüp icra yoluyla açık artırmaya çıkarıldı.
** 237 Bin Euroluk Satış ve Büyük Fiyasko: Üç açık artırmada kimsenin yüzüne bakmadığı kulüp, Mart 2017’de dördüncü ihalede sadece 237.000 Euro karşılığında Ganalı yıldız futbolcu Michael Essien’in eşi Akosua Puni Essien tarafından satın alındı.
Ancak vaat edilen yatırımlar hiç gelmedi. İlk üç aydan sonra futbolcuların maaşları ödenmedi, antrenman sahalarının kiraları birikti ve federasyon yükümlülükleri yerine getirilmediği için kulüp Haziran 2017’de yüzyıldaki üçüncü iflasını yaşayarak İtalya’nın 4. ligi olan amatör seviyedeki Serie D’ye düşürüldü.
Hartono Öncesi Stadyum ve Tesislerin Durumu
Como Gölü’nün hemen kıyısında, kartpostalları aratmayan eşsiz bir manzaraya sahip olan Stadio Giuseppe Sinigaglia (1927’de açıldı), mimari açıdan büyüleyici ama fiziksel olarak bakımsız ve dökülen bir yapıydı.
** Yetersiz Altyapı: Kulübün kendine ait modern bir antrenman kompleksi yoktu; takım kiralık sahalarda çalışıyor, faturalar ödenemediği için zaman zaman tesislerin suyu ve elektriği kesiliyordu.
** Kapasite ve Güvenlik Sorunları: Stadyumun tribünleri eskiydi, güvenlik standartlarını karşılamadığı için kapasitesi sürekli düşürülüyordu ve Serie D yıllarında maçlar birkaç bin kemik taraftarın önünde, yarı boş ve bakımsız tribünlerde oynanıyordu.
Ne Oldu da Değişti?
Dönüşümün kıvılcımını ilk olarak 2018’de kulübü Serie D’deyken devralan Amerikalı-İtalyan girişimci Massimo Nicastro yaktı. Nicastro, Como’yu bir futbol kulübünden ziyade “dünyanın en güzel manzarasında yer alan bir lüks vitrini” olarak pazarladı ve Endonezya’nın en zengin ailesi olan Hartono kardeşleri (Djarum Group) ikna etti.
Nisan 2019’da kulübü sadece yaklaşık 200 bin – 850 bin Euro bandında sembolik bir bedelle ve borçlarını kapatarak satın alan Hartono ailesi, futbol tarihindeki en sıra dışı iş modelini uyguladı.
** Televizyon Seti Olarak Başlayan Proje: Kulüp başkanı Mirwan Suwarso’nun sonradan itiraf ettiği üzere, Hartono ailesi Como’yu ilk başta büyük sportif kupalar kazanmak için değil, Endonezya’daki televizyon kanalları (Mola TV) için İtalyan futbolu belgeselleri çekilecek hazır bir “TV seti” olarak satın almıştı.
** Disney Modeli ve “Göl” Markası: Dünyada kimse Como 1907 futbol takımını tanımıyordu ama herkes Como Gölü’nü (George Clooney’nin villaları, lüks moda ve turizm) tanıyordu.
Yönetim, kulübü doğrudan bölgenin lüks kimliğine entegre etti; dünyaca ünlü tasarımcılarla formalar üretildi, maç günü deneyimleri lüks gastronomi ve tekne turlarıyla birleştirildi.
** Sportif Akıl ve Yıldız Ortaklar: Cesc Fàbregas ve Thierry Henry gibi isimlerin önce hissedar, ardından Fàbregas’ın teknik direktör olarak projeye dahil edilmesiyle, Serie D’deki o iflas etmiş kulüp sadece birkaç yıl içinde önce Serie A’ya, ardından da Avrupa kupaları ve Şampiyonlar Ligi sahnesine taşınan bir devrim hikayesine dönüştü!.
Ziyaretçi akını 1,5 milyondan 5 milyona ulaştığında, futbolun artık sadece bir oyun değil, şehirlerin kaderini değiştiren küresel bir vitrin olduğu da tescillenmişti adeta.
Özetlersek; neredeyse 120 senelik tarihine rağmen Avrupa kupalarının yüzünü hiç görmemiş bir geçmiş; 21. yüzyılda tam üç kez iflas bayrağını çekmiş, icra ihalelerinde üç tur boyunca alıcı bulamayıp dördüncü turda sadece 237 bin Euro’ya el değiştirmiş bir enkaz…
Como Gölü’nün kıyısında manzarası nefes kesen ama kendisi eski ve bakımsız bir stadyum; borçları yüzünden zaman zaman suyu ve elektriği kesilen, Nuh Nebi’den kalma antrenman tesisleri ve Hartono kardeşler öncesinde İtalya 4. Ligi’nde (Serie D) var olma savaşı veren mütevazı bir takım, nüfusu 85 bin civarında olan küçük bir İtalyan kasabası…
Öyle ki dünyanın en zenginlerinin tatil rotası olan, Alplerin eteklerine kurulu cennet köşesi bu gölün kıyısında, kulübün varlığından turistlerin bile haberi yoktu, ama bugün hepiniz bu peri masalı gibi hikayenin kalanını biliyorsunuz!.
Yazarın diğer yazıları için tıklayın
mail: burak.belgen@abcspor.com
twitter: @BurakBelgen
