Futbol tarihindeki transfer devrimleri denince akla ilk Bosman gelir. Oysa oyuncu hakları mücadelesinde en az onun kadar radikal bir eşik daha var: Webster Kuralı!
Futbolda Webster Kuralı (Webster Ruling), bir futbolcunun kulübüyle olan sözleşmesini belirli bir süre tamamlandıktan sonra tek taraflı olarak feshetmesine izin veren transfer kuralıdır.
Siyasetteki oy dağıtım yöntemi olan Webster sistemiyle bir ilgisi yoktur; adını İskoç futbolcu Andy Webster’ın 2006 yılında açtığı emsal teşkil eden hukuki davadan alır.
Kuralın Mantığı ve Şartları Nelerdir?
FIFA Oyuncuların Statüsü ve Transferleri Talimatı’nın 17. Maddesi’ne (Article 17) dayanan bu kurala göre bir futbolcunun sözleşmesini tek taraflı feshedebilmesi için şu şartları sağlaması gerekir:
Koruma Süresinin (Protection Period) Dolması:
28 yaşından küçük oyuncular: Sözleşmeyi imzaladıktan veya uzattıktan sonra 3 yıl doldurmuş olmalıdır.
28 yaşından büyük oyuncular: Sözleşmeyi imzaladıktan veya uzattıktan sonra 2 yıl doldurmuş olmalıdır.
Zamanlama: Oyuncu, fesih bildirimini sezonun son resmi maçından sonraki 15 gün içinde kulübüne iletmelidir.
Yeni Kulüp: Oyuncu, aynı ligdeki/ülkedeki rakip bir kulübe geçemez; başka bir ülke federasyonuna bağlı bir kulübe transfer olmak zorundadır.
Bonservis Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Webster Kuralı ile ayrılan bir oyuncu bedava gitmez, ancak bonservisi piyasa değerinin çok altında bir rakama düşer.
Alıcı kulüp veya oyuncu, eski kulübe sadece oyuncunun sözleşmesinde kalan sürenin kalan maaş toplamı kadar tazminat öder.
Örnek: Piyasa değeri 30 milyon € olan 29 yaşındaki bir futbolcu, 2 yılını doldurduktan sonra kalan 1 yıllık sözleşmesini feshederse; yeni kulübü eski kulübüne 30 milyon € bonservis değil, sadece oyuncunun alacağı 1 yıllık maaşı (örneğin 3 milyon €) tazminat ödeyerek transferi bitirebilir.
Hikayesi: Andy Webster Olayı
2006: İskoç stoper Andy Webster, 24 yaşındayken Heart of Midlothian (Hearts) kulübündeki 4 yıllık sözleşmesinin 3 yılını tamamladı.
Hearts başkanıyla yaşadığı anlaşmazlık üzerine Webster, sözleşmesinin bitimine 1 yıl kala takımdan ayrılmak istedi. Kulüp transferine izin vermeyince Webster sözleşmesini tek taraflı feshedip İngiltere’nin Wigan Athletic takımıyla anlaştı.
Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) Kararı: Hearts kulübü fahiş bir bonservis bedeli talep etti. Ancak CAS, 2008 yılında Webster’ı haklı buldu ve Wigan’ın Hearts’a bonservis olarak sadece Webster’ın kalan 1 yıllık maaş tutarı olan 625.000 Sterlin ödemesine karar verdi.
Franselino Matuzalém (2007 — En Şiddetli Hukuki Savaş)
Ayrıldığı Kulüp: Shakhtar Donetsk (Ukrayna) Gittiği Kulüp: Real Zaragoza (İspanya)
Süreç: Brezilyalı orta saha oyuncusu Matuzalém, Shakhtar ile olan sözleşmesini koruma süresi dolduktan sonra tek taraflı feshedip Zaragoza’ya imza attı.
Ancak bu dava CAS’a taşındığında CAS, Webster davasındaki gibi sadece kalan maaşı değil, oyuncunun ekonomik değerini ve kulübün kaybını da hesaba katarak 11.8 milyon Euro gibi devasa bir tazminat cezası kesti.
Bu karar, Webster kuralını kullanmak isteyen oyuncuların gözünü korkutan en büyük kırılma noktası oldu.
Neden Futbolda “Bosman Kuralı” Kadar Yaygın Kullanılmıyor?
Webster Kuralı, kağıt üzerinde oyunculara müthiş bir özgürlük tanısa da uygulamada nadiren kullanılır:
Kulüpler Arası Zimni Anlaşma: Kulüpler, kendi oyuncularına da aynı kuralın uygulanmasından korktukları için “Webster Kuralı’nı kullanarak oyuncu kapmama” yönünde yazısız bir centilmenlik anlaşması yürütür.
Sportif Yaptırım Riski: Şartlar tam olarak yerine getirilmezse FIFA, oyuncuya 4 ila 6 ay maçlardan men ve yeni kulübe transfer yasağı cezası verebilir.
Sözleşme Yenileme: Kulüpler genellikle oyuncuları 28 yaşına gelmeden veya sözleşmenin 2-3 yılı dolmadan sözleşmelerini uzatarak “koruma süresini” sıfırlarlar.
**Yine de kağıt üzerinde kalan bir kural değil bu; tarihte epey ses getiren hukuki olay ve transfer hikayesileri de mevcut;
Mesela…
Morgan De Sanctis (2007)
Ülkemizde Galatasaray’da da 1 sezon forma giyen (2008-09) kaleci,
Ayrıldığı Kulüp: Udinese (İtalya) Gittiği Kulüp: Sevilla (İspanya)
Süreç: İtalyan milli kaleci De Sanctis, Udinese ile 3 yılını tamamladıktan sonra Webster Kuralı’nı çağrıştıracak şekilde sözleşmesini tek taraflı feshederek İspanyol ekibi Sevilla’ya transfer oldu.
Jonás Gutiérrez (2008)
Ayrıldığı Kulüp: RCD Mallorca (İspanya) Gittiği Kulüp: Newcastle United (İngiltere)
Süreç: Arjantinli kanat oyuncusu Gutiérrez, Mallorca’daki 3 yıllık süresini doldurduktan sonra 17. Madde hakkını kullanarak Newcastle’a imza attı.
Mallorca durumu mahkemeye taşısa da iki kulüp daha sonra kendi aralarında bir tediye tutarında uzlaşarak davayı sonlandırdı.
Tony Sylva (2008)
Ayrıldığı Kulüp: Lille (Fransa) Gittiği Kulüp: Real Betis (İspanya)
Süreç: Senegalli tecrübeli kaleci Tony Sylva, Fransız ekibi Lille ile olan sözleşmesini 17. Madde/Webster mekanizmasını öne sürerek tek taraflı feshetti ve Real Betis’in yolunu tuttu.
Neden Liste Bu Kadar Kısa?P
Pek çok yıldız futbolcu (örneğin geçmiş dönemlerde Neymar, Thiago Silva veya Aaron Ramsey gibi isimlerin transfer söylentilerinde) kulüplerine karşı pazarlık masasında “Webster Kuralı’nı kullanırım” tehdidinde bulunmuş olsa da, oyuncular bu kuralı fiilen hayata geçirmekten çekinir!.
** Matuzalém Kararı Korkusu (bahsettik yukarıda): CAS’ın Matuzalém davasında kulüp lehine yüksek tazminat çıkarması risk yaratır.
** Kulüplerin “Centilmenlik Anlaşması”: Avrupa kulüpleri, kendi oyuncularının da başkaları tarafından bu şekilde toplanmasını engellemek adına Webster kuralını kullanan oyuncuları kadrolarına katmama yönünde yazısız bir prensip uygular.
Yani bu örneklerin az olmasının arkasında yatan en büyük pratik neden “Tehdit Unsuru” olmasıdır!.
