Buz Üstündeki En Garip Kural: Muhasebeciden Kaleci Yaratan EBUG Protokolü
Hayal edin: Dünyanın en sert, en hızlı ve profesyonel buz hokeyi ligi olan NHL’de bir maça seyirci olarak ya da salondaki bir görevli olarak gidiyorsunuz. Maçın ortasında her iki takımın da kalecileri birer birer sakatlanıyor. Birkaç dakika sonra salondaki anonsçu sizin adınızı okuyor, soyunma odasına çağrılıyorsunuz ve hayatınızda ilk kez dünyanın en yetenekli şutörlerinin karşısına, koskoca bir NHL takımının kalesini korumak için geçiyorsunuz!.
Hollywood senaristlerinin elinden çıkmış bir film senaryosu gibi duruyor, değil mi? Ama Amerikan Profesyonel Buz Hokeyi Ligi’nde (NHL) bu tamamen gerçek bir kural: EBUG (Emergency Backup Goalie) yani Acil Durum Kalecisi Protokolü.
Nedir Bu EBUG Kuralı?
Profesyonel sporda takımlar kadrolarını milyarlarca dolarlık bütçelerle kurar. Ancak NHL yönetimi, buz hokeyinin doğası gereği kalecilerin sakatlanma riskini ve ligin sıkışık seyahat takvimini göz önüne alarak dünyada eşi benzeri olmayan bir kural kurgulamıştır.
Kural son derece net: Her ev sahibi takım, salonda tarafsız bir acil durum kalecisi (EBUG) bulundurmak zorundadır.
Bu kişi genelde yerel amatör liglerde oynayan, eski bir kolej oyuncusu olan ya da salonda farklı işlerde çalışan (muhasebeci, ekipman sorumlusu, sürücü vb.) sıradan bir vatandaştır. Maç günlerinde tribünde veya salondaki özel bir odada sivil kıyafetleriyle oturur, patlamış mısırını yer ve maçı izler.
Fakat eğer maç esnasında iki takımdan birinin hem as hem de yedek kalecisi sakatlanarak oyundan çıkmak zorunda kalırsa, bu tarafsız EBUG anında soyunma odasına gider, patenlerini bağlar ve sakatlık yaşayan takımın formasıyla kaledeki yerini alır.
Bir Zamboni Sürücüsünün Efsaneye Dönüştüğü Gece: David Ayres
Bu kuralın spor tarihine en unutulmaz kazıdığı an, 22 Şubat 2020 gecesi Toronto’da yaşandı.
Toronto Maple Leafs ile Carolina Hurricanes karşı karşıya geliyordu. Hurricanes’in as kalecisi James Reimer ilk periyotta sakatlandı. Yerine giren yedek kaleci Petr Mrázek ise ikinci periyotta rakip oyuncuyla çarpışarak beyin sarsıntısı geçirdi ve sahayı terk etmek zorunda kaldı.
Carolina Hurricanes’in sahaya süreceği tek bir kalecisi bile kalmamıştı.
Devreye tam o anda 42 yaşındaki David Ayres girdi. Ayres, maçı izlemeye gelen tarafsız EBUG’du. Asıl mesleği ise maçın oynandığı salonun buz düzeltme aracını (Zamboni) kullanmak ve binanın bakım işlerini yapmaktı. Üstelik yıllar önce böbrek nakli atlatmış amatör bir buz hokeyi tutkunuydu.
Ayres, alelacele Carolina Hurricanes formasını sırtına geçirdi ve kaskını takıp sahaya indi (ana resimdeki).
28 Dakikalık Mucize
David Ayres buz üzerine çıktığında Hurricanes 3-1 öndeydi. Karşısında ise ligin en pahalı ve tehlikeli hücum hatlarından birine sahip olan Toronto Maple Leafs vardı.
İşler ilk başta peş peşe yediği 2 golle kabus gibi başlasa da, Ayres kısa sürede kendini toparladı. Maçın geri kalanında kalesine gelen 8 şutun 8’ini de kurtarmayı başardı.
Carolina Hurricanes maçı 6-3 kazandı. 42 yaşındaki Zamboni sürücüsü David Ayres, bir NHL maçında galibiyet alan tarihteki ilk ve tek acil durum kalecisi (EBUG) olarak adını spor tarihine altın harflerle yazdırdı. Maçtan sonra soyunma odasında takım arkadaşları tarafından şampanya banyosuyla karşılandı, giydiği sopa Hokey Hall of Fame müzesine kaldırıldı ve Toronto’da bir gecede ulusal bir kahramana dönüştü.
** Buz hokeyi dünyasından dışarıdan bakan herkesin aklına ilk gelen soru budur: “Neden kadroya baştan 3. bir kaleci yazmıyorlar ya da yedek kulübesinde oturtmuyorlar?”
Cevap; milyar dolarlık endüstrinin ekonomik gerçekleri, kulüplerin stratejik tercihleri ve NHL’in (Buz Hokeyi Ligi) katı kadro sınırlamalarından kaynaklanmaktadır.
Kadro Sınırı ve “Saha Oyuncusu” Lüksü (Roster Limits)
NHL’de maç günü kadroları (game-day roster) kesin bir sayıyla sınırlandırılmıştır. Normal sezonda kulüpler maç kadrosuna maksimum 20 oyuncu yazabilirler.
Bu 20 kişilik limitin dağılımı genellikle şu şekildedir:
12 Forvet (hücum oyuncusu)
6 Defans oyuncusu
2 Kaleci (1 as, 1 yedek)
Buz hokeyi, futbol veya basketbola benzemez; oyundaki tempo inanılmaz derecede yüksektir ve oyuncular her 45 saniyede bir (beşerli gruplar halinde) sürekli değişerek oynarlar. Koçlar için sahada yorulan oyuncuları tazelemek hayati önem taşır.
Eğer kulüpler kadroya 3. bir kaleci yazmak zorunda bırakılsaydı, bu kez sahada rotasyon yapacakları 1 forvet veya defans oyuncusundan feragat etmek zorunda kalırlardı. Bu da taktiksel olarak büyük bir dezavantaj yaratır.
Kalecilerin Sakatlanma İhtimali Çok Düşüktür (İstatistiki Risk)
Hokey kalecileri devasa, zırhı andıran koruyucu ekipmanlar giyerler. Modern kaleci maskeleri, göğüslükler, bacak pedleri ve kasklar vücutlarının neredeyse %95’ini tamamen korur.
Kaleciler maç içinde çok şiddetli şutlar yeseler de, her iki kalecinin de aynı maçta aynı anda oynayamayacak kadar sakatlanması milyonda bir gerçekleşebilecek istatistiksel bir anomalidir. Kulüpler ve lig yönetimi, tarihte belki 5-10 yılda bir yaşanacak bu nadir risk için her maça ekstra bir maliyetle 3. kaleci getirmeyi mantıklı bulmaz!.
3. Finansal Maliyet ve Lojistik
NHL takımları sadece ana kadrodan ibaret değildir; her kulübün alt liglerde (AHL ve ECHL) oynayan pilot takımları ve orada oynayan sözleşmeli kalecileri vardır.
Eğer her takım deplasmanlara veya iç saha maçlarına mutlaka 3. bir kaleci götürmek zorunda olsaydı, bu oyuncunun seyahat masrafları, otel konaklamaları ve maaş yükü kulüplere ek bir maliyet bindirirdi.
Zaten bu yüzden EBUG (Acil Durum Kalecisi) sistemi harika bir ekonomik çözümdür: Kendi kadronuzda 3. kaleci tutup para ödemezsiniz; onun yerine her ev sahibi takım salonda hazır “tarafsız” bir amatör bekletir.
Sporun En “İnsani” Tarafı
Günümüz modern sporu tamamen devasa endüstriler, milyon dolarlık sözleşmeler ve sponsorluklar üzerine kurulu. Ancak EBUG kuralı, en profesyonel sahnede bile sporu spor yapan o romantik anlayışı koruyor: Her an tribündeki ya da koridordaki sıradan birinin sahanın yıldızı olabileceği fikri.
Bir gün bir NHL maçına giderseniz, yan koltuğunuzda oturan oyuncu kılıklı adama dikkatli bakın. Belki de birkaç saat sonra takımınızın kaderini değiştirecek olan adam tam yanınızda oturuyordur!.
photo: getty
