Avrupa Basketbol Şampiyonaları bugüne kadar 14 farklı şampiyon çıkardı. Ama içlerinden biri var ki, hikayesi gerçekten bambaşka: 1949’da kupayı kazanan Mısır.
Evet, yanlış okumadınız!. Bir Afrika ülkesi Avrupa şampiyonu oldu. Hem de bunu başaran ilk ve tek takım olarak tarihe geçti.
Bugünden bakınca Mısır ile Avrupa Şampiyonası’nı yan yana düşünmek pek mümkün değil. Zaten 1962’den beri kendi kıtalarının turnuvası olan AfroBasket’te mücadele ediyorlar. Ama o dönemlerde işler bugünkü kadar net çizgilerle ayrılmış değildi.
Hatta Mısır’ın Avrupa sahnesindeki başarısı 1949’la da sınırlı değil. 1947’de Çekoslovakya’da düzenlenen organizasyonunda, altı maçta yalnızca şampiyon Sovyetler Birliği’ne kaybederek, Belçika’yı 50-48 yenerek üçüncülüğü elde etmişlerdi. Yani aslında bu başarı bir sürprizden çok, güçlü bir temelin devamıydı.
1949 turnuvasına gelirsek… Normalde ev sahipliğini son şampiyon olan Sovyetler Birliği’nin yapması gerekiyordu. Ancak onlar bu hakkı kullanmadı. Organizasyon teklifi bu kez Çekoslovakya’ya gitti, fakat onlar da iki yıl önce turnuvayı düzenlediklerini söyleyerek geri çevirdi. İşte tam bu noktada devreye Mısır girdi ve fırsatı değerlendirerek ev sahipliğini üstlendi.
Tabii turnuvanın Kahire’de yapılacak olması katılımı ciddi şekilde etkiledi. Zaten son şampiyon ve finalist yoktu. İtalya’nın katılması bekleniyordu ama turnuvaya sadece 11 gün kala Torino futbol takımını taşıyan uçağın düşmesiyle ülke büyük bir trajedi yaşadı ve turnuvadan çekildiler!.
Fransa, Yunanistan, Türkiye ve Hollanda katılacaklarını açıklamıştı. Ancak bu sayı oldukça düşüktü. Organizatörler de çözümü yakın coğrafyadan takımlar davet etmekte buldu ve Suriye ile Lübnan’ı turnuvaya dahil etti.
Bir de işin fiziksel tarafı var: 75 yıl öncesinden bahsediyoruz. Mayıs ayının ortasında, Kahire sıcağında ve üstelik kapalı salon değil, açık havada oynanan maçlar… Bugünün şartlarıyla kıyaslamak bile zor.
Turnuva formatı da takım sayısının azlığı nedeniyle değişti ve lig usulü oynandı. Galibiyete iki, mağlubiyete ise bir puan veriliyordu.
Ev sahibi Mısır ise bu ortamı kusursuz değerlendirdi. Oynadıkları altı maçın tamamını kazanarak namağlup şampiyon oldular. Sadece Mısır’a kaybeden Fransa ikinci olurken, Yunanistan üçüncülüğü aldı. Türkiye ise ilk üçe karşı kaybetmesine rağmen diğer rakiplerini yenerek turnuvayı dördüncü sırada tamamladı.
Mısır, 1953 yılında son kez Avrupa Şampiyonası’nda yer aldı. Belki 1949 turnuvası rekabet seviyesi açısından en güçlü organizasyonlardan biri değildi. Ancak ilginç bir istatistik var: 1947 ile 1971 arasında düzenlenen 13 turnuvanın 11’ini Sovyetler Birliği kazandı. Geriye kalan iki şampiyonluk ise yalnızca Macaristan ve Mısır’a ait. Bu da Mısır’ın başarısını daha da özel kılıyor!
Sonuç olarak Mısır, hem Avrupa şampiyonu olan tek Afrika ülkesi olarak tarihe geçti hem de 1947’deki üçüncülük ve 1949’daki şampiyonluk sayesinde hala turnuva tarihinin en başarılı 13. ülkesi olarak yer alıyor.
Kısacası, bazen spor tarihi öyle hikayeler yazar ki, bugün dönüp baktığımızda “Gerçekten olmuş mu?” diye sormadan edemiyoruz. Mısır’ın 1949 zaferi de tam olarak böyle bir hikaye…
