Avrupa’nın önde gelen futbol akademileri dendiğinde; La Masia, De Toekomst, Benfica Campus belki ilk akla gelenler, ama bir tanesi kulüp felsefesi ve yerel kimliğiyle diğer tüm yapılardan tamamen ayrılır: Athletic Club’ın Lezama Akademisi.
Dünya futbolu sınır tanımayan transfer piyasaları, milyon avroluk küresel scout ağları ve kıtalararası yetenek avcılığı etrafında şekillenirken; Bask Bölgesi’nin kalbindeki Lezama, adeta zamanı durduran ve endüstriyel futbolun tüm ezberlerini bozan bir futbol mabedidir!.
1912 yılından bu yana tavizsiz bir şekilde uygulanan “Cantera” politikası uyarınca Athletic Bilbao; kadrosunda yalnızca Bask bölgesinde doğmuş veya futbol eğitimini bu coğrafyadaki akademilerde almış oyuncuları oynatır.
Yalnızca 3 milyonluk darlıkta bir nüfus havuzuna sıkışmış bir kulübün, Real Madrid ve Barcelona ile birlikte İspanya La Liga’dan hiç düşmemiş üç takımdan biri olması ise spor tarihinin en büyük mantık sınırlarını zorlayan mucizelerinden biridir.
Lezama’nın Gizli Fabrikası: Dar Havuzdan Dünya Standardı Çıkarmak
Mesela Benfica veya Ajax gibi akademiler tüm dünyadan (Güney Amerika, Batı Afrika, İskandinavya) topladıkları ham yetenekleri işleyip satma modeliyle çalışırken, Lezama’nın “başka bir yerden oyuncu alma” opsiyonu yoktur.
Bu durum, akademiyi sıradan bir altyapı tesisinden çıkarıp bir survivor (hayatta kalma) metodolojisine dönüştürmüştür.
Mikro-Scouting ve Bölgesel Ahtapot Ağı
Lezama, Bask ülkesindeki amatör kulüplerin tamamıyla entegre bir veri ve takip ağına sahiptir. Bölgedeki en küçük mahalle takımındaki 8 yaşındaki bir çocuğun gelişim verileri bile Lezama’nın bilgi bankasında yer alır.
Rekabet imkanı dışarıdan oyuncu alarak artırılamadığı için, bölgedeki her bir yeteneğin fire vermeden potansiyelinin zirvesine çıkarılması şarttır.
Lezama ismi nereden geliyor?
Bu isim tesislerin inşa edildiği Bizkaia (Viscaya) vilayetinde yer alan Lezama belediyesinden (kasabasından) gelmektedir.
Athletic Bilbao, 1960’ların sonunda altyapı ve A takım için modern bir idman kompleksi kurma kararı aldığında; Bilbao şehir merkezine yaklaşık 10–15 kilometre uzaklıkta bulunan bu sakin ve yeşil Bask kasabasındaki arazileri satın almıştır.
1971 yılında hizmete açılan tesislere, yer aldığı yerleşim yerinin adı verilmiş ve kompleks “Instalaciones de Lezama” (Lezama Tesisleri) olarak anılmaya başlanmıştır.
Pozisyoner İhtiyaç Üretimi (Position-Specific Pipeline)
Lezama’nın en ilginç stratejisi, A takımın 5 ila 10 yıl sonra hangi mevkilerde sıkıntı yaşayacağını öngörerek akademi yaş gruplarındaki antrenman yükünü o pozisyonlara göre manipüle etmesidir.
Örneğin, stoper krizinin yaklaştığı dönemlerde fiziksel ve taktiksel olarak stoper profiline uygun yetenekler özel mentorluk süreçlerine alınır.
Aidiyet, Sadakat ve “Anti-Mercenary” Zihniyeti
Endüstriyel futbolda oyuncular kulüpleri birer basamak olarak görürken, Lezama’da yetişen bir oyuncu için Athletic Bilbao forması giymek nihai hedeftir.
Nico Williams’ın Avrupa devlerinin astronomik tekliflerine rağmen San Mamés’te kalmayı seçmesi, kaleci Kepa Arrizabalaga (80 milyon euro) veya Aymeric Laporte (65 milyon euro) gibi isimlerin rekor bonservislerle satılıp kulüp kasasına devasa altyapı bütçeleri bırakması bu aidiyet kültürünün sonucudur.
Daha yeni dünya şampiyonu olan İspanya ilk 11’inin iki ismi: kaleci Unai Simon ve stoper Laporte de bu topraklardan, altyapıdan çıkmış özkaynak ürünleri… Keza sakatlığı nedeniyle ana 11’de yer alamasa da, ülkenin Yamal sonrası en büyük genç yıldızı Nico Williams da aynı şekilde…
Eski San Mamés’in Efsanevi Kemeri Lezama’da Yaşıyor
2013 yılında tarihi San Mamés Stadyumu yıkılırken, stadyumun simgesi olan dev çelik çatı kemeri (The Arch) sökülerek parçalar halinde Lezama’ya taşındı.
Günümüzde 2. Saha’daki (Bilbao Athletic ve Kadın Takımı’nın oynadığı stadyum) tribünün üzerine monte edilmiş durumdadır. Genç oyuncular her gün bu tarihi kemerin altında antrenmana çıkarak kulüp mirasıyla birebir temas kurarlar.
10 Yaş Altı Takım Yok: “Kendi Kulübünde Büyü” Doktrini
La Masia veya Ajax çocukları 6-7 yaşında akademiye dâhil ederken, Lezama 10 yaş altına resmi akademi takımı kurmaz. Bask kültüründeki aile bağlarına hürmeten, 10 yaşına kadar çocukların kendi mahalle veya amatör takımlarında kalması teşvik edilir.
Lezama, bölgedeki 150’den fazla partner kulübe altyapı desteği verir ve oyuncuları 10 yaşından sonra bünyesine dahil eder.
Hastane Doğum Odalarında “Kırmızı-Beyaz” Karşılama
Bask bölgesinde (özellikle Bizkaia/Bilbao çevresi) doğan bebekler kulüp kimliğinin bir parçası olarak görülür.
Bölgedeki hastanelerin doğum servislerinde yeni doğan bebeklere Athletic Bilbao amblemli giysiler, balonlar veya üyelik kitleri hediye edilen köklü bir gelenek bulunur. Oyuncular akademiye girmeden çok önce bu kimlikle büyütülür.
Kadın ve Erkek Takımları Eşit Olanaklara Sahip
Çoğu Avrupa kulübünde kadın futbol takımları ikincil tesislerde çalışırken, Lezama açıldığı günden bu yana tam eşitlik ilkeleriyle yönetilir. 10 yaşındaki kız çocukları ile A takım erkek oyuncuları aynı tesisleri, restoranı ve sağlık merkezini yan yana kullanır.
3 Aşamalı Gelişim Piramidi (Piramide de Lezama)
Lezama mezunu bir oyuncu doğrudan A takıma atlamaz; 3 basamaklı bir eleme mekanizmasından geçer:
Lezama Akademi Yaş Grubu (U10 – U19)
CD Basconia (Tercera RFEF): Gerçek erkekler futboluyla tanışma; yerel ve fiziksel sert lig tecrübesi.
Bilbao Athletic (Primera RFEF / Segunda): A takımın hemen altındaki rezerv takım; taktiksel son rötuşlar.
Bir oyuncu A takıma gelene kadar ortalama 7 yıl Lezama sisteminde kalır ve 100’den fazla profesyonel/yarı profesyonel maça çıkar.
Saha Dışı Görev Rotasyonu ve Zorunlu Üniversite
Akademide disiplin ve mütevazılık esastır. En yetenekli genç dahi olsa antrenman sonrası soyunma odasını temizlemek, malzemeleri taşımak ve kramponları düzenlemekle yükümlüdür.
Üstelik akademide futbolcuların üniversite eğitimi alması ciddi şekilde teşvik edilir (Rezerv takımdaki oyuncuların yarıdan fazlası aktif olarak lisans eğitimi almaktadır).
Küreselleşmeye Karşı Yüz Yıllık Başkaldırı
La Masia bir felsefe, Ajax bir okul, Benfica ise bir ticaret merkezidir. Ancak Lezama; bir kimlik, bir gelenek ve küreselleşmenin tek tipleştirdiği futbol dünyasına atılmış yüz yıllık bir çelmedir.
Dışarıdan hazır transfer yapma lüksü olmayan bir yapının, Avrupa’nın en zorlu liginde kupalar kazanarak ve şampiyonlar ligi arenasında yer alarak var olması, Lezama’yı futbol haritasındaki en özel ve büyüleyici akademi kılmaktadır!.
