Çok güzel bir kitap okuduk geçen hafta. Arjantin, başkent Buenos Aires üzerine ve içinde yok yok!
The Creation of Modern Buenos Aires adlı eserinde Joel Horowitz, Arjantin’in başkentinin 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın ilk yarısı arasında modern bir metropole nasıl dönüştüğünü incelemiş. Siyaset, göç, kentleşme, toplumsal hareketler ve gündelik yaşam üzerinden Buenos Aires’i şekillendiren güçleri ve burada yaşayan insanların kimliklerini ele almış.
Kitap, dönüşüm içindeki bir şehrin ayrıntılı bir portresini sunarken, Arjantin’in en önemli kurumlarından biri haline gelen futbol kulüplerinin ortaya çıktığı toplumsal ve siyasi ortamı anlamaya da önemli katkı sağlıyor.
Öncelikle Yazar Hakkında bir cümle yazalım.
Joel Horowitz, modern Arjantin tarihi üzerine uzmanlaşmış bir tarihçi… Horowitz, modern Buenos Aires’in ve Arjantin toplumunun gelişimini inceleyen önde gelen akademisyenlerden biri olarak kabul edilmekte…
** İçeriğine geçersek; kısaca bizim aldığımız bunlar oldu kitaptan…
Futbolun Modern Bir Şehri İnşa Etmedeki Rolü
Futbol çoğu zaman doksan dakikalık bir oyundan ibaret gibi görülür. Oysa tarih, bu sporun şehirlerin gelişiminden siyasi mücadelelere, mahalle kültüründen toplumsal dayanışmaya kadar çok daha geniş bir etki alanına sahip olduğunu gösterir.
Futbol Kulüpleri Birer Mahalle Kurumuydu
Bugün birçok futbol kulübü profesyonel takımlarıyla tanınıyor. Ancak 20. yüzyılın ilk yarısında Arjantin’deki kulüpler çok daha farklı bir işleve sahipti. Racing Club ve Independiente gibi kulüpler üyelik sistemiyle yönetilen sivil derneklerdi. Başkanlarını üyeler seçiyor, kulüpler ise mahalle halkının buluştuğu sosyal merkezler olarak faaliyet gösteriyordu.
Bu kulüplerde futbolun yanında yüzme, basketbol, atletizm, tenis ve diğer sporlar yapılabiliyor; tiyatro gösterileri, konserler, dans geceleri, konferanslar ve eğitim kursları düzenleniyordu. Çocuklar için yaz kampları açılıyor, okul turnuvaları organize ediliyor ve sosyal yardım faaliyetleri yürütülüyordu.
Dolayısıyla futbol, yalnızca sahadaki başarıdan ibaret değildi; mahalle yaşamının merkezinde yer alan bir toplumsal kurumdu!.
Racing ve Independiente: Sporun Siyasetle Buluştuğu Nokta
Kitabın en dikkat çekici bölümlerinden biri Avellaneda’nın iki büyük kulübü olan ezeli düşmanlar Racing Club ile Independiente arasındaki rekabeti ele alıyor.
Racing Club, uzun yıllar Avellaneda’yı yöneten muhafazakar siyasetçi Alberto Barceló’nun desteğini alırken, Independiente ise büyük ölçüde onun siyasi rakiplerinin etkisi altında gelişti.
Bu durum, futbol rekabetinin yalnızca sportif olmadığını gösteriyor. Taraftarlık, aynı zamanda siyasi kimliklerin ve toplumsal aidiyetlerin de bir yansımasına dönüşüyo. Kurlüplerin yöneticileri yerel siyasetin önemli isimleri arasından çıkıyor, seçim dönemlerinde kulüpler dolaylı biçimde siyasi güç mücadelelerinin parçası hâline geliyordu.
Futbol ve Sivil Toplum
Horowitz’in çalışmasının en önemli katkılarından biri, futbol kulüplerini erken dönem sivil toplum kuruluşları olarak değerlendirmesidir. Bugün “community club” olarak adlandırılan modelin başarılı örneklerinden biri aslında yüzyıl önce Buenos Aires’te uygulanıyordu.
Modern Futbolu Anlamak İçin Önemli Bir Kaynak
Günümüzde futbol kulüpleri milyarlarca dolarlık ekonomilere dönüşmüş durumda. Ancak Horowitz’in kitabı, bu kulüplerin başlangıçta nasıl mahalle dayanışmasının, yerel demokrasinin ve toplumsal örgütlenmenin merkezinde yer aldığını hatırlatıyor.
Bu kitap, futbol-sporun köklerine iniyor ve yalnızca Arjantin tarihini anlatan bir eser değil; spor tarihi, kent tarihi, siyaset bilimi ve sosyoloji alanlarında da önemli mesajlar veriyor.
Sonuç olarak
Joel Horowitz’in birçok örnekle ortaya koyduğu tablo, futbolun yalnızca bir oyun olmadığını açık bir göstergesi…
Futbol kulüpleri, modern Buenos Aires’in sosyal dokusunu şekillendiren, mahalle kültürünü güçlendiren ve siyasi yaşamla iç içe geçen kurumlar olarak gelişmiş.. Racing ve Independiente örneği ise sporun toplumdan bağımsız düşünülemeyeceğini kanıtlayan en güçlü örneklerden biri olarak karşımıza çıkıyor!.
