Mail kutumuza dün gelen sorulardan biri de şuydu: “Dünya Kupası kupasını kim tasarladı?”
Hemen cevabını verelim; bugün futbolun en ikonik sembollerinden biri olan FIFA Dünya Kupası kupasının tasarımcısı, İtalyan heykeltıraş Silvio Gazzaniga’dır.
Ancak işin ilginç tarafı, bu kupa Dünya Kupası’nın ilk kupası değildir.
1930 ile 1970 yılları arasında şampiyonlara verilen kupa, Jules Rimet Kupası olarak biliniyordu. Brezilya, 1970 Dünya Kupası’nı kazanarak üçüncü kez dünya şampiyonu olunca, dönemin kuralları gereği kupayı kalıcı olarak müzesine götürme hakkını elde etti.
Bunun üzerine FIFA yeni bir Dünya Kupası kupası tasarlatmaya karar verdi ve uluslararası bir yarışma düzenledi. Yarışmayı Silvio Gazzaniga kazandı. Onun tasarladığı ve bugün de kullanılan FIFA Dünya Kupası kupası, ilk kez 1974 Dünya Kupası’nda şampiyon takımın ellerinde yükseldi.
Peki biraz daha geriye gidersek ??
İlk Dünya Kupası kupası olan Jules Rimet Kupası, Fransız heykeltıraş Abel Lafleur tarafından tasarlanmıştı. Aslında kupanın ilk adı “Victory” (Zafer) idi. 1946 yılında ise FIFA’nın uzun yıllar başkanlığını yapan Jules Rimet’i onurlandırmak amacıyla kupanın adı Jules Rimet Kupası olarak değiştirildi.
Kupanın tasarımında Antik Yunan zafer tanrıçası Nike, iki eliyle bir kupayı havaya kaldırırken tasvir edilmişti. Altın kaplama gümüşten üretilen eserin kaidesinde ise değerli bir taş olan lapis lazuli kullanılmıştı.
İlk Dünya Kupası Madalyaları (1930): Lafleur, tasarladığı meşhur kupanın yanı sıra, turnuvaya katılan futbolculara ve yetkililere verilmek üzere bir futbol plaketi ve anma madalyası da hazırlamıştı.
Sadece dünya kupası tasarımı değil, hem spor hem sanat üzerine başka isimlere de yaptığı ünlü Portre ve sanatçı madalyaları ile de nam salmıştı.
Mesela Ludwig van Beethoven Madalyası: Alman besteci Beethoven’in anısına tasarladığı bu bronz plaket/madalya, sanatçının en çok bilinen portre çalışmalarından biridir ve günümüzde New York’taki The Met Museum koleksiyonunda da sergilenmektedir.
Gerek Mitolojik ve Nü Temalı Sanat Madalyaları olsun, gerek Dini ve Resmi Madalyalar olsun, birbirinden ünlü eserlere imza atmış, bu başarıları ve sanat dünyasına katkıları nedeniyle, kendisine 1920 yılında Fransa’nın en yüksek devlet nişanı olan Légion d’honneur (Şövalye unvanı) verilmişti.
1930 yılında Uruguay’da düzenlenen ilk FIFA Dünya Kupası, sadece futbol tarihi için değil, spor tasarımı için de büyük bir dönüm noktasıydi ki, Abel Lafleur, turnuvanın hem şampiyonluk kupasını hem de katılımcılara verilen resmi madalyaları tasarlayarak bu tarihi olayın görsel kimliğini tek başına inşa etmişti.
Madalyanın Tasarımı ve Anlamı
Ön Yüz (Avers): havaya doğru yükselen, atletik ve dinamik bir futbolcu figürü yer alır. Bu figür, o dönemin yükselen sanat akımı olan Art Deco tarzının güçlü, geometrik ve modern çizgilerini taşır.
Arka Yüz (Revers): Arka yüzünde ise defne yapraklarından oluşan bir çelenk bulunur. Bu çelenk, antik olimpiyatlardan beri zaferi ve başarıyı simgeler. Ortasındaki boşluğa ise turnuvanın adı, yılı ve yeri (Uruguay 1930) işlenmiştir.
Kısacası bugün futbolcuların kaldırdığı modern Dünya Kupası kupasının arkasında Silvio Gazzaniga, Dünya Kupası tarihinin ilk kupasının arkasında ise Abel Lafleur imzası bulunuyor.
