İspanya; Bask Ülkesi, Katalonya, Endülüs, Galiçya ve Asturias haricinde, her biri kendine özgü coğrafi, tarihi, kültürel ve gastronomik zenginliklere sahip birçok başka bölgeye (özerk topluluğa) ev sahipliği yapar.
Bu kez de: Akdeniz’in ve Atlas Okyanusu’nun dalgalarıyla çevrili o gizli futbol evrenlerine; anakaradan kopuk, kendi futbol yasalarını yazan adalara çeviriyoruz rotamızı…
Balear Adaları (Islas Baleares): Akdeniz’de yer alan; Mallorca, Menorca, İbiza ve Formentera gibi dünyaca ünlü tatil adalarından oluşan takımadadır. Muhteşem plajları ve gece hayatıyla ünlüdür.
Kanarya Adaları (Islas Canarias): Atlas Okyanusu’nda, Afrika kıtasının batısında yer alan volkanik bir adalar grubudur (Tenerife, Gran Canaria, Lanzarote vb.). Yıl boyu süren sıcak iklimi, çöl manzaraları ve devasa Teide Yanardağı ile farklı bir ekosisteme sahiptir.
** Kanarya Adaları’ndaki Las Palmas – Tenerife kapışması, İspanya futbolunun en kavgalı, en zehirli ve köklü nefret barındıran derbilerinden biridir; Balear Adaları’ndaki iç rekabetler ise bu devasa barut fıçısının yanında adeta tatlı birer mahalle maçı gibi kalır.
Bunun temel sebebi, Balear Adaları’nda sıklet merkezinin tek bir noktada toplanmış olmasıdır. RCD Mallorca, La Liga kalibresiyle ve yıllardır anakaranın devleriyle başa güreşmesiyle adanın tek mutlak patronudur.
UD Ibiza son yıllarda biraz ses getirip Segunda División’a göz kırpsa da veya Atlético Baleares ile Ibiza Islas Pitiusas gibi ekipler kendi aralarında alt liglerde çekişse de, Mallorca’nın coğrafi ve sportif hegemonyasını sarsacak boyutta, iki devin kafa kafaya çarpıştığı bir ölçek asla oluşmadı.
** Bu yüzden yazımızda, Balear’ın sakin sularından çıkıp, adalar futbolunun en sert barut fıçısı olan Kanarya Adaları ekseninde devam ediyoruz: UD Las Palmas (Gran Canaria) ve CD Tenerife (Tenerife).
Coğrafi ve Tarihi Bir Çelişki: “İki Başkent” Sendromu
Kanarya Adaları, idari olarak gücü paylaşmakta zorlanan, tarihten gelen bir çift kutupluluğa sahiptir.
Adalar topluluğunun resmi tek bir başkenti yoktur; Santa Cruz de Tenerife ile Las Palmas de Gran Canaria yetkileri ve kurumları paylaşır.
Bu durum adalar arasında yüzyıllardır süren bir “kim büyük abi?” tartıştırması yaratmıştır. Futbol sahası da; bu idari ve psikolojik üstünlük kurma savaşının, 90 dakikalık en gürültülü platformudur!.
“Köpekler Adasından” Yeşil Sahalara: Adın Asıl Kaynağı
Derbinin oynandığı coğrafyanın adı olan Canarias (Kanarya Adaları), adını sarı ötücü kuşlardan değil, Romalıların coğrafi keşifler sırasında bölgede bulduğu devasa köpeklerden veya fok balıklarından (Latince; Canariae – Köpek Ülkesi) alır.
Bu vahşi kökler, sahada iki takımın birbirine karşı sergilediği son derece agresif, tavizsiz ve ısrarcı futbol karakteriyle adeta bütünleşmiştir.
Dostluk Maskesi Altındaki “Copa Mahou Canarias”
Resmi lig maçlarındaki gerilimi biraz olsun yumuşatmak ve iki ada arasındaki ticari/turistik bağı set çekmeden korumak için yıllardır Copa Mahou Canarias adında hazırlık/sponsorluk kupaları oynanır.
Ancak sahadaki futbolcular ve tribünler için “hazırlık maçı” kavramı Kanarya Adaları’nda geçerli değildir; ellerinden gelen her şeyi masaya koydukları bu turnuvalarda bile kıran kırına bir mücadele sergilenir.
Kanarya Adaları’nın toplam nüfusu ise yaklaşık 2.27 milyon civarındadır. Bu nüfusun çok büyük bir kısmı (neredeyse tamamına yakını), rekabetin kalbi olan bu iki büyük ada arasında (Tenerife ve Gran Canaria) paylaşılmıştır.
Ekonomik ve Sosyal Statü Kavgası
Las Palmas (Gran Canaria), adaların ticari, turistik ve idari açıdan daha kozmopolit merkezidir; Tenerife (Santa Cruz) ise kendisini geleneksel olarak daha entelektüel, soylu ve bürokratik gücün merkezi olarak görür.
30 Nisan 1950’den bugüne; bu sınıfsal ve kültürel statü farkı tribün tezahüratlarına doğrudan yansır.
Diğer Branşlarda da Rekabet Tam Gaz Devam!
İspanya basketbolunun en üst liginde ve hatta Avrupa kupalarında (FIBA Şampiyonlar Ligi gibi) karşı karşıya gelen CB Gran Canaria ile CB Canarias (La Laguna Tenerife) arasındaki maçlar, futbol derbisini aratmayacak kadar sert ve yüksek tansiyonludur.
Futsal, hentbol veya su topu gibi adanın rekabet edebildiği her salon ve takım sporunda Tenerife ve Gran Canaria ekipleri karşılaştığında, salonlardaki akustik ve rekabet futbol stadyumlarını aratmaz.
Adalılar için sporun dalı ne olursa olsun, mesele “kimin kazandığı” değil, “hangi adanın üstün geldiğidir.”
Karnaval Savaşları
Kanarya Adaları’nın dünya çapında ün salmış devasa karnavalları vardır. Özellikle Santa Cruz de Tenerife Karnavalı ile Las Palmas de Gran Canaria Karnavalı, “dünyanın en iyi ikinci karnavalı” (Rio’dan sonra) unvanı ve turist çekme yarışında sürekli birbiriyle rekabet eder.
Bu Sosyal ve Kültürel “kıskançlık” Unsurlarına, Üniversite ve Kurum paylaşımı da eklenebilir. Adaların idari başkent unvanını paylaşması gibi, ilk üniversitenin hangi adada kurulduğu (La Laguna Üniversitesi – Tenerife) ve adalar arasındaki bütçe/yatırım paylaşımları da günlük hayatta siyasi kavgalara neden olur.
Sonuç olarak; Anakaranın gürültüsünden uzak, okyanusun dalgaları arasında kendi yasalarını yazan bu derbi, modern futbolun endüstriyel soğukluğuna boyun eğmeyen son kalelerden biridir!.
Orada futbol, bir spordan çok daha fazlası; okyanusun ortasında var olma mücadelesinin, aidiyetin ve asla bitmeyen bir rekabetin kavgasıdır.
