Bugünkü yazı konumuz futbolda epey meşhur olan Noll-Scully methodu…
Spor ekonomisinde liglerin rekabetçi dengesini (parite) veya takımlar arasındaki güç eşitliğini ölçmek için kullanılan bu mantematiksel formül, Roger Noll ve Gerald Scully tarafından 1980’lerin sonlarında geliştirilmişti.
Spor Ekonomisinin Bu Ölçütü, Noll-Scully Measure of Competitive Balance) olarak da bilinir.
** Nasıl Çalışır?
Temel amacı, ligdeki takımların gerçek performans dağılımının, tüm takımların tamamen eşit güçte olduğu ve sadece şansa dayalı sonuçların alındığı teorik bir senaryoya göre ne kadar farklı olduğunu bulmaktır.
** Temel varsayım şudur
Eğer tüm takımlar birbirine eşit güçteyse, maç sonuçları daha öngörülemez olur ve bu durum seyirci ilgisini artırır.
Bu nedenle liglerdeki rekabet seviyesinin ölçülmesi, yayın gelirleri, taraftar ilgisi ve lig yönetimi açısından önem taşır.
** Gerçek Standart Sapma
Ligdeki takımların sezon boyunca elde ettikleri galibiyet yüzdelerinin standart sapmasıdır.
** İdeal Standart Sapma
Her takımın her maçı kazanma ihtimalinin tam olarak %50 olduğu varsayılan, mükemmel dengeli ve şansa dayalı bir ligdeki teorik standart sapmadır.
** Sonuçların Yorumu;
1.00 Değeri; Ligin mükemmel derecede dengeli olduğunu ifade eder. Takımlar kağıt üzerinde birbirine tamamen denktir.
1.00’den Büyük Değerler; Ligin dengesiz olduğunu ve takımlar arasında ciddi güç farkları (veya süper takımlar) bulunduğunu gösterir. Sayı büyüdükçe ligdeki eşitsizlik artar.
En Yaygın Ölçütlerden Biri Olmasına Rağmen Eleştirilmektedir
Akademik çalışmalarda çok sık kullanılmasına rağmen, bazı araştırmacılar yöntemin rekabet dengesini tam olarak yansıtmadığını savunmaktadır.
Çünkü teorik olarak “mükemmel denge” varsayımına dayanır ve gerçek dünyadaki birçok faktörü dikkate almaz.
Maç Sayısından Etkilenir
Noll-Scully endeksi, sezon boyunca oynanan maç sayısını hesaba katar. Bu nedenle farklı ligleri karşılaştırırken avantaj sağlar. Ancak bazı uzmanlar, maç sayısının etkisinin her zaman doğru biçimde yansıtılmadığını belirtmektedir.
Futbol ve Amerikan Sporlarında Farklı Sonuçlar Verebilir
NBA, NFL veya MLB gibi liglerle futbol ligelerinin sezon yapıları farklıdır. Bu nedenle aynı Noll-Scully değeri, farklı spor dallarında aynı rekabet düzeyini göstermeyebilir.
Bunun temel nedeni, Noll-Scully endeksinin teorik olarak “şans faktörünün” yaratacağı dağılımla gerçek dağılımı karşılaştırmasıdır. Ancak farklı sporların sezon yapıları ve maç sayıları birbirinden çok farklıdır.
Örneğin:
NFL sezonunda bir takım yaklaşık 17 maç oynar.
NBA sezonunda 82 maç oynanır.
MLB sezonunda 162 maç oynanır.
Avrupa futbol ligelerinde ise genellikle 34–38 maç vardır.
** Az maç oynanan liglerde ne olur?
NFL’de sadece 17 maç oynandığı için şans faktörü daha büyüktür.
Örneğin eşit güçte iki takım düşünelim:
Bir takım sezonu 11-6 bitirebilir.
Diğeri 7-10 bitirebilir.
Bu farkın önemli bir kısmı tamamen rastlantısal olabilir. Bu nedenle NFL’de galibiyet yüzdelerinin doğal olarak daha fazla dağılması beklenir.
** Çok maç oynanan liglerde ne olur?
NBA veya MLB’de 82 ya da 162 maç sonunda şansın etkisi azalır.
Güçlü takımın kalitesi daha net ortaya çıkar.
Örneğin:
Güçlü takım birkaç kötü maç oynasa bile uzun sezonda toparlar.
Zayıf takım birkaç sürpriz galibiyet alsa da sezon sonunda geriye düşer.
Dolayısıyla uzun sezonlarda gerçek takım kalitesi daha görünür hale gelir.
Yani;
Bir futbol ligi için Noll-Scully = 1,8
Bir NFL sezonu için Noll-Scully = 1,8
Bu iki değer aynı görünse de aynı anlama gelmeyebilir.
Çünkü:
Maç sayıları farklıdır.
Beraberlik (draw) olasılığı futbolda vardır, Amerikan sporlarında genellikle yoktur.
Playoff sistemi Amerikan sporlarında önemlidir, birçok futbol liginde şampiyon doğrudan puan tablosundan belirlenir.
Maaş sınırı (salary cap), draft sistemi ve gelir paylaşımı gibi mekanizmalar Amerikan ligelerinde rekabeti yapay olarak dengelemeye çalışır!.
** Basit bir benzetme;
Bir öğrenci 3 sınava girdiyse notları çok oynak olabilir.
Başka bir öğrenci 30 sınava girdiyse ortalaması gerçek performansını daha iyi gösterir.
NFL, “3 sınava giren öğrenciye”; NBA ve MLB ise “30 sınava giren öğrenciye” daha çok benzer. Bu yüzden aynı istatistiksel değer farklı spor dallarında farklı yorumlanabilir.
Bu nedenle spor ekonomistleri günümüzde Noll-Scully’yi tek başına kullanmak yerine, rekabet dengesini ölçerken diğer endekslerle birlikte değerlendirmeyi tercih etmektedir.
** Avantajları
Hesaplanması nispeten kolaydır.
Farklı sezonları karşılaştırmaya olanak tanır.
Spor ekonomisi literatüründe yaygın kabul görmüştür.
Lig yönetimlerinin karar süreçlerinde kullanılabilir.
** Dezavantajları
Teorik varsayımlara dayanır.
Rekabet dengesini tek başına açıklayamaz.
Farklı spor branşlarında yorumlanması zor olabilir.
Son yıllarda alternatif ölçüm yöntemleri önerilmiştir
** Sonuç olarak;
Noll-Scully Metodu, spor ekonomisinde rekabet dengesini ölçmek için kullanılan en bilinen araçlardan biridir. Takımlar arasındaki başarı dağılımını teorik bir denge modeliyle karşılaştırarak ligin ne kadar rekabetçi olduğunu ortaya koyar.
Ancak son yıllarda yapılan akademik çalışmalar, bu yöntemin bazı sınırlılıklarını vurgulamış ve daha kapsamlı alternatif ölçütlerin geliştirilmesine yol açmıştır.
Buna rağmen Noll-Scully endeksi, spor ligelerinin ekonomik ve sportif analizlerinde hala önemli bir referans noktası olarak kullanılmaktadır!.
