Her Yıl 1 Temmuz’da Gelen Borç: Beyzbolun En Garip Gelenegi “Bobby Bonilla Day”
Spor dünyasında bazı tarihler vardır; şampiyonluklarla, kırılan rekorlarla veya efsanevi transferlerle hatırlanır. Ancak beyzbol dünyasında öyle bir gün vardır ki, ne sahada maç oynanır ne de bir kupa kalkar; ama her yıl o gün, bir spor kulübü hiç oynamayan eski bir oyuncusuna milyonlarca dolar öder.
Tarihler 1 Temmuz’u gösterdiğinde beyzbol severlerin kutladığı bu absürt gelenek, spor endüstrisindeki yanlış finansal hamlelerin ne kadar uzun ömürlü olabileceğinin en eğlenceli dersidir: Bobby Bonilla Day!
Her Şey Nasıl Başladı? (1999 Krizinin Anatomisi)
Takvimler 1999 yılını gösterdiğinde, New York Mets kulübü kadrosunda bulunan tecrübeli oyuncu Bobby Bonilla ile yollarını ayırmak istiyordu. Ancak Bonilla’nın sözleşmesinde kulübün ödemesi gereken net 5.9 milyon dolarlık bir kalan alacak vardı.
O dönem nakit akışında sıkıntı yaşayan Mets yönetimi, bu parayı o an tek kalemde ödemek istemedi. Kulüp yönetimi ile Bonilla’nın menajeri masaya oturdu ve beyzbol tarihinin en garip “ertelenmiş ödeme” (deferred payment) anlaşmalarına imza attı:
Mets, 5.9 milyon doları hemen ödemeyecekti.
Para, 2011 ile 2035 yılları arasında her yıl 1 Temmuz’da yapılacak yıllık taksitlere bölünecekti.
Üstelik bu paraya yıllık %8’lik devasa bir faiz işleyecekti.
Mets Yönetiminin Büyük Kumarı ve Madoff Faciası
Mets yönetimi o dönem bu anlaşmayı yaparak akıllıca bir iş yaptıklarını, o anki bütçeyi rahatlattıklarını düşündü. Çünkü hesaplarına göre, o 5.9 milyon doları ellerinde tutmak yerine dönemin en gözde yatırım fonlarına yatıracaklar ve %8’den çok daha fazla kâr elde ederek bu borcu rahatça kapatacaklardı.
Ancak hesap çarşıya uymadı. Mets’in parasını emanet ettiği fon yöneticisi Bernie Madoff, tarihin en büyük ponzi vurgunlarından birine imza atarak batınca, kulüp servetini kaybetti. Ortada ne fon kârı kaldı ne de kazanç; geriye sadece Bobby Bonilla’ya 2035 yılına kadar her yıl ödenmesi kesin olan o ağır faizli fatura kaldı.
Bugün “Bobby Bonilla Day” Neden Kutlanıyor?
Her yıl 1 Temmuz geldiğinde Bobby Bonilla, New York Mets kulübünden hiçbir şey yapmadan yaklaşık 1.19 milyon dolar (net olarak tam 1.193.248,20 dolar) çekmeye devam ediyor.
Bu durum, beyzbol kültüründe zamanla bir internet mitine ve adeta “kutlu bir güne” dönüştü. Her 1 Temmuz’da sosyal medyada Mets taraftarları acı tatlı gülümserken, spor medyası kulübün yönetim beceriksizliğini ve ertelenmiş ödemelerin risklerini bu ikonik örnek üzerinden tartışır. Bonilla ise o gün koltuğuna kurulup parasını alırken, beyzbol tarihinin en uzun soluklu “emekli maaşı”nın tadını çıkarıyor.
Bu ödemeler 2011 yılında başladı ve 2035 yılına kadar (Bonilla 72 yaşına gelene dek) kesintisiz devam edecek ve faizler yüzünden toplamda Bonilla’ya yaklaşık 29.8 milyon dolar ödemiş olacak. obby Bonilla en son 2001 yılında profesyonel bir beyzbol maçına çıktı.
Yani kendisi çeyrek asırdır emekli olmasına rağmen, her yaz ortasında milyoner olmaya devam ediyor ve bu maaşıyla günümüzdeki bazı aktif genç beyzbol yıldızlarından bile daha fazla kazanıyor. Bonilla bir röportajında bu gün için “Benim için doğum günümden bile daha büyük bir gün” demişti!.
Sonuç: Finansal Mühendisliğin İki Yüzü
Daha önce Shohei Ohtani ve Dodgers örneğinde gördüğümüz ertelenmiş ödemeler (deferred payments); doğru yönetildiğinde bir kulübe şampiyonluklar getiren harika bir finansal esneklik aracına dönüşebilir. Ancak Bobby Bonilla vakası, aynı sistemin kontrolsüz ve kötü yönetildiğinde nasıl onlarca yıl kulübün boynunda sallanan bir kılıca dönüşebileceğinin en net kanıtıdır.
Sözleşmeler imza atıldığı an biter sanılır; ama spor dünyasında yanlış kurulan bir denklem, aradan çeyrek asır geçse bile her 1 Temmuz’da kapınızı çalabilir!.
