Dünyanın en iyi satranç oyuncusu olun. Ya da dünyanın en iyi tenisçisi. Belki de mahallede yenemediğiniz tek rakibi sonunda mağlup edin.
İnsanlar ilk olarak sonuca bakar: “Kazandı mı?”
Ama modern spor dünyası bununla yetinmez!
Asıl soru şudur: Ne kadar güçlüydü?
İşte bu noktada sporun görünmez kahramanları devreye girer: derecelendirme sistemleri.
Ve ana giriş sonrası geçelim bugünkü konumuza;
Elo Rating sistemi birçok sporda olduğu gibi futbol için de önemli bir veri bilgisi tabanı..
Ona en yakın, en iyi benzeri alternatifler için de, ilk sıralarda Glicko gelir.
Temel farkları, sadece oyuncunun tahmini yeteneğini değil, aynı zamanda bu tahminin ne kadar güvenilir olduğunu da hesaplamalarıdır.
Mark Glickman tarafından Elo’nun zayıf yönlerini (uzun süre oynamayan oyuncuların puanının güncel kalmaması vb.) düzeltmek için geliştirilmiş olan bu algoritma, “Rating Deviation (RD)” adı verilen bir sapma değeri kullanır.
Oyuncu ne kadar az maç yaparsa puanının belirsizliği o kadar artar. Chess.com gibi platformlarda da kullanılır.
Elo’nun Evrimi
Rekabetçi oyun dünyasında oyuncuları adil bir şekilde eşleştirmek her zaman en büyük mühendislik zorluklarından biri olmuştur. Yıllarca bu işin yükünü sırtlayan emektar Elo sistemi, modern oyunların hızına ve dinamiklerine yetişmekte zorlanmaya başlayınca sahneye yeni bir kahraman çıktı: Glicko Algoritması!
Öncelikle Glicko Algoritması Nedir?
Glicko algoritması, 1995 yılında Harvard Üniversitesi istatistik profesörü Mark Glickman tarafından geliştirilen bir oyuncu derecelendirme (reyting) sistemidir. Özünde Elo sisteminin matematiksel temellerini kullanır ancak Elo’nun en büyük kusurlarını gidermek için tasarlanmıştır.
Elo’dan Farkı Nedir?
Elo sistemi, bir oyuncunun yeteneğini tek bir sayısal değerle (örneğin: 1500) ifade eder. Glicko ise sisteme çok kritik ikinci bir değişken ekler: Derecelendirme Sapması (Rating Deviation – RD).
Bu değer, sistemin sizin gerçek yeteneğinizden ne kadar “emin olduğunu” gösterir.Yeni veya uzun süredir oynamayan bir oyuncunun RD değeri yüksektir (sistem ondan emin değildir).
Düzenli olarak maç yapan aktif bir oyuncunun RD değeri ise düşüktür (sistem onun seviyesini net bilmektedir).
Glicko vs Elo; Avantajları
Belirsizliği ölçer.
Yeni oyuncuların seviyesini daha hızlı belirler.
İnaktif oyuncuların rating’ini daha doğru yönetir.
Daha güçlü istatistiksel temellere sahiptir.
Dezavantajları
Uygulaması Elo’dan daha karmaşıktır.
Hesaplama maliyeti biraz daha yüksektir.
Küçük projelerde gereksiz karmaşıklık yaratabilir.
Nasıl Çalışır?
Eğer RD değeriniz yüksekse, kazandığınızda reytinginiz çok hızlı yükselir, kaybettiğinizde ise çok hızlı düşer. Sistem sizden emin oldukça (RD düştükçe), maç başına aldığınız veya kaybettiğiniz puanlar stabilize olur.
** Glicko Hakkında Az Bilinenler (Bilinmeyenler)
Glicko algoritması sadece bir formülden ibaret değildir; arkasında oyun dünyasını değiştiren ilginç gerçekler barındırır.
Zaman, Puanınızı Siz Oynamasanız Bile Değiştirir
Elo sisteminde 6 ay boyunca oyun oynamazsanız puanınız bıraktığınız gibi kalır. Glicko’da ise zaman geçtikçe RD değeriniz otomatik olarak artar. Yani siz oynamadıkça sistem sizin paslandığınızı varsayar ve yeteneğinizden şüphe duymaya başlar.
Mark Glickman, 2001 yılında algoritmayı güncelleyerek Glicko-2’yi çıkardı ve bu versiyona üçüncü bir değişken eklendi; Derecelendirme Oynaklığı (Volatility).
Bu değer, bir oyuncunun performansındaki tutarlılığı ölçer. Örneğin, bir gün çok iyi oynayıp ertesi gün çok kötü oynayan istikrarsız bir oyuncunun oynaklık değeri yüksek çıkar ve sistem buna göre esneklik sağlar.
Takım Oyunlarında Gizli Bir Silah Olarak Kullanılması
Glicko aslında bire bir (1v1) oyunlar için tasarlanmıştır. Ancak modern oyun geliştiricileri (örneğin Counter-Strike veya Dota türevleri), Glicko’nun RD mantığını alıp kendi takım tabanlı MMR (Matchmaking Rating) sistemlerine entegre etmişlerdir.
Arka planda çalışan “belirsizlik çarpanı” tamamen Glicko felsefesinden miras kalmıştır.
Özetlersek: Neden Glicko Tercih Edilmeli?
Eğer bir oyun veya rekabet platformu tasarlıyorsanız, Elo yerine Glicko seçmek size şu avantajları sağlar:
Hızlı Uyum
Adil Geri Dönüşler
Matematiksel Güven
Fazla uzatmadan; Glicko, saf yeteneği zamana ve istikrara yayarak ölçen, rekabetçi ekosistemlerin adalet terazisidir diyebiliriz.
Hangi Sistemi Seçmelisiniz?
** Elo’yu Seçin Eğer:
Basit bir sistem istiyorsanız.
Küçük bir oyun veya turnuva geliştiriyorsanız.
Hesaplama maliyetini minimum tutmak istiyorsanız.
Glicko veya Glicko-2’yi Seçin Eğer:
Rekabetçi bir oyun geliştiriyorsanız.
Oyuncu seviyelerini daha doğru ölçmek istiyorsanız.
Uzun vadede daha kaliteli eşleştirme (matchmaking) hedefliyorsanız.
Sonuç olarak;
Elo sistemi yıllardır başarısını kanıtlamış, basit ve etkili bir yöntemdir. Ancak modern çevrimiçi oyunlar ve büyük oyuncu havuzları için Glicko ve özellikle Glicko-2 genellikle daha doğru sonuçlar üretir.
Eğer bugün sıfırdan bir derecelendirme sistemi tasarlıyorsanız, çoğu durumda Glicko-2 daha güçlü bir tercih olacaktır.
Elo ise sadeliğin önemli olduğu projelerde hala geçerliliğini korumaktadır.
