Basketbol potası neden tam 3.05 metre?
Basketbolun kuralları ve oyunun temel ölçütleri, ortaya çıktığı günden bu yana önemli değişimler geçirdi. İlk basketbol maçlarının 9’a 9 oynandığı dönemlerden, driblingin henüz oyunun bir parçası olmadığı yıllara; 24 saniye kuralının ve üç saniye kuralının sonradan eklenmesinden, üç sayı çizgisinin basketbola dahil edilmesine kadar oyun, zaman içinde bugünkü halini aldı.
Kurallar değişti, oyun hızlandı, taktikler gelişti, teknoloji hakem kararlarından oyuncu performansına kadar basketbolun neredeyse her alanına girdi.
Ancak bütün onca değişime rağmen bir ölçü hiç değişmedi: potanın yüksekliği.
Oyuncular, kurallar, toplar, taktikler ve hatta oyunun temposu değişti; fakat pota hala yerden 3,05 metre yüksekte.
Peki neden? Bu ölçünün arkasında modern basketbolun icadından bile daha ilginç bir hikaye var.
İlk bakışta insanın aklına şu geliyor: “Basketbolu icat eden kişi neden 3 metre değil de 3.05 metre seçmiş?”
Cevap ise aslında oldukça basit ve biraz da tesadüfi.
Basketbolun mucidi James Naismith, 1891 yılında Massachusetts’teki YMCA eğitim okulunda yeni bir oyun geliştirmeye çalışıyordu. Kışın öğrencilerin içeride oynayabileceği, futboldan daha az sert ve kapalı alana uygun bir spor istiyordu.
Bir gün spor salonunda uygun bir hedef ararken iki şeftali sepeti buldu. Ve bu sepetleri spor spor salonundaki koşu pistinin balkonunun korkuluğuna astı.
Balkonun yüksekliği? 10 feet.
Yani tam olarak: 10 feet = 3.048 metre.
Bugün basketbol potasının resmi yüksekliği 3.05 metre.
Dolayısıyla 3.05 metrelik pota yüksekliği aslında karmaşık bir mühendislik hesabının sonucu değil. Ve Bugün “pota” dediğimiz şey, basketbolun ilk günlerinde aslında iki şeftali sepetinden ibaretti.
Naismith’in “ideal basket yüksekliği 3.05 metre olmalı” diye yaptığı bilimsel bir hesap yoktu. O anda elindeki uygun yer yaklaşık 10 feet yükseklikteydi ve sepetleri oraya astı.
Ve 135 yıl sonra dünyanın en büyük basketbol yıldızları hala o yüksekliğe atış yapıyor.
İşin daha komik tarafı ise sepetlerin altının kapalı olmasıydı. İlk basketbol maçında top sepete girdiğinde biri merdivenle çıkıp topu sepetten çıkarmak zorundaydı.
Sonrasında sepetlerin altı kesildi ve topun aşağı düşmesine izin verildi!.
** Bugün 3.05 metrelik pota yüksekliği, basketbolun oyun yapısının önemli bir parçası. Bu yükseklik uzun oyuncuların avantajını tamamen ortadan kaldırmasa da oyunun yalnızca fiziksel üstünlüğe dayalı hale gelmesini engelleyen unsurlardan biri.
Ancak ilginç olan şu ki, bu ölçü başlangıçta böyle bir denge hesabıyla belirlenmemişti. Tamamen pratik bir seçim, zaman içinde basketbolun değişmez standartlarından birine dönüştü.
