Özellikle 40 yaş üstü basketbolseverler çok net hatırlayacaktır: Saporta Kupası!
Bugün için basketbolun kayıp efsanesi statüsünde olan ama 20. yüzyılın özellikle son yarışına damgasını vuran bu kupa; 1966 ile 2002 yılları arasındaki tarihine unutulmaz hikayeler bıraktı.
Kağıt üstünde salt bir “iki numaralı kupa” olarak kalsa da; efsanevi maçlara, tarihin en büyük skor performanslarına ve eşsiz tesadüflere ev sahipliği yaptı diyebiliriz.
İsim Değişikliklerinin Arka Planı
Kupa, 36 yıllık tarihi boyunca tek bir isimle anılmadı. Aslında “Saporta Kupası” ismi, turnuvanın sadece son dönemine aittir diye belirtelim.
1966–1991: FIBA Avrupa Kupa Galipleri Kupası (European Cup Winners’ Cup)
1991–1996: FIBA Avrupa Kupası (European Cup)
1996–1998: FIBA EuroCup
1998–2002: FIBA Saporta Kupası
Kupa Neden “Saporta” Adını Aldı?
Kimdir bu Raimundo Saporta? Real Madrid basketbol şubesinin kurucusu ve FIBA’nın şekillenmesinde kilit rol oynayan İspanyol bir spor yöneticisiydi.
*1997 yılında hayatını kaybedince, FIBA onun anısını yaşatmak için turnuvanın adını değiştirdi.
Tarihi İroni: Avrupa basketboluna yaptığı devasa katkılar nedeniyle kupaya onurlandırılmak üzere onun ismi verildi. İronik bir şekilde, bu kupayı en çok kazanan takımlardan biri de adını taşıyan adamın kulübü Real Madrid oldu (4 kez).
Unutulmaz, Tarihi Detaylar
Dražen Petrović’in Ulaşılması Güç Rekoru: 1989 yılında oynanan final maçı basketbol tarihine altın harflerle kazındı.
Real Madrid forması giyen efsanevi Hırvat oyuncu Dražen Petrović, Snaidero Caserta karşısında tam 62 sayı üreterek bir Avrupa kupası finalinde en çok sayı atan oyuncu rekorunu kırdı. Karşı devrinden ise efsane Oscar Schmidt’in 44 sayısı vardı.
Bu maç, hala bireysel düellolar açısından Avrupa basketbol tarihinin zirve noktalarından biridir!.
Türk Takımlarının Tarihi Mücadelesi
Efes Pilsen, 1993 yılında bu kupada final oynayarak bir Türk kulübünün Avrupa’da kupa merdiveninde çıktığı en yüksek basamaklardan birine ulaştı.
Finalde Yunanistan’ın Aris takımına 50-48 mağlup olan Efes, kupayı trajik bir şekilde kıl payı kaçırsa da Türk basketbolunun uluslararası alandaki potansiyelini tüm dünyaya kanıtladı.
Fenerbahçe, Beşiktaş, TOFAŞ, Ülker ve Pınar Karşıyaka gibi kulüplerimiz turnuvanın farklı dönemlerinde boy göstermiş, Türk basketbol kültürünün Avrupa’ya ihraç edilmesinde bu turnuva adeta bir laboratuvar görevi görmüştü.
Kapanışı Yapan Bir Türk: Ergin Ataman
Turnuvanın 2002 yılındaki son şampiyonu, Türk basketbol tarihi açısından muazzam bir öneme sahiptir. Ergin Ataman yönetimindeki İtalyan kulübü Montepaschi Siena, 2001-2002 sezonu finalinde İspanyol ekibi Valencia’yı mağlup ederek kupayı müzesine götürdü.
Bu zaferle birlikte Ergin Ataman, Avrupa’da bir İtalyan takımıyla kupa kazanan ilk Türk antrenör unvanını da elde etti.
İtalyan ve İspanyol Hükümdarlığı: Kupa, istatistiksel olarak Akdeniz havza basketbolunun sahnesiydi.
Düzenlendiği 36 yıl boyunca İtalyan kulüpleri 8 farkli takımla toplam 15 şampiyonluk alarak turnuvaya mühür vurdu. Onları 7 şampiyonlukla İspanyollar takip etti.
Saporta Kupası Neden Kaldırıldı?
2002 yılı, Avrupa basketbolu için büyük bir kırılma noktasıydı. FIBA ile ULEB (Euroleague) arasındaki yetki ve taht kavgaları, geleneksel turnuvaların kurban edilmesine yol açtı.
Koraç Kupası ile birlikte Saporta Kupası da tarihe gömüldü ve yerini günümüzdeki EuroCup sistemine bıraktı.
O günkü “Kupa Galipleri” mantığı, modern basketbolun endüstriyel yapısı içinde kaybolup gitti!.
