Bu karşılaştırma biraz “Einstein mı daha büyük deha, Newton mu?” tartışmasına benzer; Arpad Elo mu Mark Glickman mı ???
Arpad Elo’nun en büyük başarısı, çok karmaşık görünen bir problemi son derece basit bir modele indirgemesidir. 1950’lerin sonunda oyuncu gücünü ölçmek oldukça dağınık ve tutarsız bir alandı. Elo’nun geliştirdiği sistem:
Anlaşılırdı.
Hesaplanabilirdi.
Turnuvalarda uygulanabilirdi.
İnsanların sezgileriyle uyumluydu.
Gerçek deha bazen karmaşık bir şeyi daha karmaşık yapmak değil, basitleştirmektir. Elo’nun sistemi bugün bile hala satrançtan futbola, video oyunlarından yapay zeka modellerine kadar birçok alanda kullanılıyor!
Bu açıdan bakıldığında Elo’nun etkisi olağanüstü büyüktür.
Mark Glickman’ın Dehası
Mark Glickman ise Elo’nun çözemediği problemi fark etti: “Eğer bir oyuncu hakkında yeterli bilgi yoksa ne olacak?”
Glickman’ın katkısı, rating sistemine belirsizlik kavramını eklemesidir. Bu istatistiksel olarak çok daha sofistike bir yaklaşımdır.
Glicko ve Glicko-2
Oyuncunun seviyesini ölçer.
Ölçümün ne kadar güvenilir olduğunu da ölçer.
Yeni oyuncular ve inaktif oyuncular için daha doğru sonuçlar üretir.
Matematiksel derinlik açısından Glickman’ın çalışması Elo’dan daha gelişmiştir.
Hangisi Daha Büyük Deha?
Bunu üç açıdan değerlendirebiliriz:
Kriter;
Fikrin özgünlüğü ise Arpad Elo
Matematiksel sofistikasyon ise Mark Glickman
Dünya üzerindeki etki ise Arpad Elo
İstatistiksel doğruluk ise Mark Glickman
Tarihsel önem ise Arpad Elo
Bir benzetme yaparsak:
Elo, ilk otomobili yapan mucit gibidir.
Glickman ise o otomobili modern bir spor arabaya dönüştüren mühendis gibidir!.
Otomobil olmasaydı spor araba da olmazdı.
Bu nedenle çoğu tarihçi ve veri bilimci, etki ve özgünlük açısından Arpad Elo’yu daha büyük figür olarak görür. Ancak saf istatistiksel ve matematiksel bakış açısından değerlendirildiğinde Glickman’ın modeli daha ileri ve daha güçlüdür.
Kısacası:
Elo oyunu icat eden, Glickman ise oyunu geliştirendir.
Bilim tarihinde genellikle oyunu icat edenler daha fazla hatırlanır. Bu yüzden bugün milyonlarca insan “Elo puanı” terimini bilir, ancak aynı insanların büyük kısmı Glicko’nun arkasındaki Mark Glickman’ı tanımaz!
Bu da Elo’nun fikir gücünün ve tarihsel etkisinin ne kadar büyük olduğunun bir göstergesidir.
** Ve unutulmamalı ki, Arpad Elo tarafından geliştirilen Elo sistemi 1960’ta ortaya çıktı ve 1978’de FIDE tarafından resmen kabul edildi.
Buna karşılık Mark Glickman, Glicko sistemini 1995’te akademik dünyaya tanıttı; ardından 2001’de Glicko-2 ile bu yapıyı daha da geliştirdi.
Yani iki sistem arasında sadece bir gelişim farkı değil, yaklaşık 35 yıllık bir düşünce ve teknoloji sıçraması var.
