NBA’de takım formalarının emekli edilmesi (forma asılması) ve aynı numarayı başka oyuncuların giymesi konusu, hem kulüplerin geleneklerine hem de ligin resmi kurallarına bağlı olarak işleyen çok katmanlı bir süreçtir.
İşte bu uygulamanın kuralları, istisnaları ve aynı numarayı giyen ikonik örnekler:
Forma Emekliliği ve Aynı Numarayı Giyme Süreci Nasıl İşler?
** Forma Emekliliği Kulüp Kararıdır: Bir formayı salona asma (emekli etme) yetkisi tamamen NBA yönetiminde değil, franchise’ların (takımların) kendi tasarrufundadır. Takım, kulübe büyük hizmetler yapmış bir oyuncunun numarasını bir daha kimsenin giymemesini kararlaştırarak salona asar.
** Lig Düzeyinde Resmi Yasak Yoktur (İstisnalar Hariç): NBA genelinde bir numaranın tüm ligde emekli edilmesi çok nadirdir. Lig tarihinin en büyük örneklerinden biri, tüm ligde forması emekli edilen ilk ve tek oyuncu olan Bill Russell (6 numara)’dır.
Russell’ın 2022’deki vefatının ardından NBA yönetimi 6 numarayı tüm takımlar için lig genelinde emekli etmiştir. Ancak o dönem 6 numarayı giyen oyuncuların (LeBron James vb.) bu numarayı giymelerine “büyük baba kuralı” (grandfather clause) gereği izin verilmiştir.
** Takımlar Arası Farklılıklar: Bir takımın emekli ettiği bir numara, başka bir takımda serbest olabilir. Örneğin, bir takımda emekli edilen 32 numara başka bir şehirde bir çaylak tarafından giyilebilir.
Forma Emekli Edildiği Halde Aynı Numara Nasıl Giyilir? (İstisnalar ve Özel Durumlar)
Bir formanın salonda asılı olması, bazen özel durumlarda veya kuralların esnetilmesiyle başka oyuncular tarafından giyilebilir:
** Oyuncunun İzniyle (Kendi İsteği veya Onayı):
Eski efsane, yeni oyuncuya numarasını bizzat giyebileceğini söyleyebilir veya kulüp efsanenin rızasını alabilir.
Buna en güzel 2 örnek;
LaMarcus Aldridge (#12 – San Antonio Spurs): San Antonio Spurs, efsane oyuncusu Bruce Bowen’ın 12 numaralı formasını 2012 yılında emekli etmişti. Ancak 2015 yılında takıma büyük bir yıldız olarak katılan LaMarcus Aldridge için Bruce Bowen bizzat bir istisna yaptı ve numarasını Aldridge’in giymesi için seve seve izin verdi.
Greg Monroe (#15 – Detroit Pistons): Pistons, efsanevi “Bad Boys” döneminin mimarlarından Vinnie Johnson’ın 15 numarasını rafa kaldırmıştı. Takıma katılan çaylak Greg Monroe’ya, Vinnie Johnson’ın özel izniyle bu numara yeniden verildi.
Takım Satışı veya İsim Değişikliği (Tarihsel Miras):
Takımlar şehir değiştirdiğinde veya geçmişteki eski franchise’ların haklarını devraldığında numaralar karışabilir.
Örnek: Charlotte Hornets, New Orleans’a taşınıp ardından isim değiştirdiğinde, Charlotte kenti basketbol tarihini ve Hornets adını geri aldı. Bu süreçte eski dönemdeki bazı numaralar yeni dönemde tekrar sahalara döndü.
Forma Numarasının Değişmesi / Kulübün Onay Vermesi:
Bazen bir takım, geçmişteki bir oyuncusunun numarasını emekli etmeyi unuttuğu ya da o numarayı resmi olarak askıya almadığı ara dönemlerde yeni bir oyuncuya aynı formayı verebilir. Daha sonra kulüp vefa gösterip formayı emekli ettiğinde, o an formayı giyen oyuncu (kural gereği ya da hak tanınarak) kariyerinin sonuna kadar o numarayı taşımaya devam edebilir.
Tarihte Aynı Numarayı Giymiş Çarpıcı Örnekler
NBA’de kulüplerin ve efsanelerin tarihlerinde aynı numarayı paylaşan ya da ilginç formalar giyen bazı dikkat çekici durumlar şunlardır:
** Michael Jordan ve 12 Numara:
Chicago Bulls’un 23 numarası efsanevi bir şekilde salonda asılıdır ve kimseye verilmez. Ancak 1990 yılında Orlando’da bir maç öncesi Jordan’ın 23 numaralı forması soyunma odasından çalınmıştır.
Kulüp bulamayınca Jordan sahaya arkasında isim yazmayan 12 numaralı formayla çıkmak zorunda kalmış ve 49 sayı atmıştır. Bu numara daha sonra Bulls’ta kimseye verilmemiştir ancak resmi bir “forma emekliliği” töreni yapılmamıştır.
** Boston Celtics’in Numara Sıkıntısı:
Boston Celtics, tarihindeki başarılar ve çok sayıda emekli forma (20’den fazla) nedeniyle neredeyse tek haneli ve popüler çift haneli numaraların çoğunu tüketmiştir. Bu yüzden takıma yeni katılan oyuncuların numara seçerken havuzu oldukça daralır; bazı durumlarda kulüp tarihsel formaları yeniden düzenlemek veya oyunculara çok yüksek numaralar vermek zorunda kalır.
** Kobe Bryant’ın 8 ve 24 Numarası:
Kobe, kariyerinin ilk döneminde 8, ikinci döneminde ise 24 numarayı giymiştir. Lakers, her iki numarayı da tavanına asarak NBA tarihinde bir ilk gerçekleştirmiştir. Bu numaralar Lakers’ta bir daha asla giyilmeyecektir.
Brandon Roy örneği bu konunun en ilginç ve “duygusal” gri alanlarından birini oluşturur. Tam olarak yukarıda bahsedilen kuralların dışındaki “resmi olarak emekli edilmemiş ama kimseye verilmeyen” (de facto / fiili emeklilik) durumuna mükemmel bir örnektir.
İşte Brandon Roy ve 7 numara hikayesinin detayları:
** Forması Resmi Olarak Asılı Değil: Portland Trail Blazers kulübü, sakatlıklar yüzünden çok erken emekli olmak zorunda kalan efsanevi yıldızı Brandon Roy’un 7 numaralı formasını resmi olarak salonun tavanına asmadı. (Bunun en büyük sebebi, kariyerinin kısa sürmesi ve takımdaki maç/sezon sayısının kulübün geleneksel kriterleri için az kalmasıdır).
Rip City Project
** Ancak Kimse O Numarayı Giymiyor: Resmi olarak tavanı süslemese de, Blazers organizasyonu ve taraftarlar nezdinde 7 numara Brandon Roy’a saygıdan dolayı dokunulmaz kabul edilir.
** Carmelo Anthony Örneği: 2019 yılında Portland’a katılan deneyimli yıldız Carmelo Anthony, kariyeri boyunca giydiği 7 numarayı istemiş, ancak kulüp yönetimi Brandon Roy’a duyulan saygıdan ötürü bu numarayı vermemiştir. Carmelo bu yüzden Portland’da 00 numarayı giymiştir.
Sessiz Vefa: NBA’de takımların tavanına asılmasa bile, bazı kulüplerin ve yöneticilerin yazılı olmayan kurallarla o formayı yeni gelenlere vermeyerek koruduğu bu tarz “sessiz vefa” örnekleri oldukça trenddir. Brandon Roy da bunlardan en bilinenidir.
