Shohei Ohtani’nin Dodgers ile imzaladığı 700 milyon dolarlık devasa kontrat, spor tarihine kırılması güç bir rekor olarak geçti; ancak asıl hikaye kağıt üstündeki bu rakamın arkasında gizliydi: bu sözleşmenin en büyük özelliği, bu paranın 680 milyon dolarının 10 yıla ertelenmiş (deferred) olması idi!.
Ohtani’nin kontratının bugünkü net bugünkü değerinin (present value) enflasyon ve ertelenmiş ödemeler nedeniyle 460-500 milyon dolar seviyelerine düştüğü hesaplanmakta…
** Ertelenmiş ödeme (deferred payment), bir sporcunun imzaladığı devasa sözleşmedeki paranın çok büyük bir kısmının, o an (oynadığı yıllar içinde) ödenmeyip geleceğe kaydırılması anlamına gelir!.
Shohei Ohtani’nin Los Angeles Dodgers ile yaptığı 700 milyon dolarlık sözleşme bu stratejinin tarihteki en radikal örneğidir.
** Şöyle ki;
Bu Sistem Nasıl İşliyor?
Yıllık Doğrudan Ödeme: 700 milyon doların sadece 20 milyon doları (yılda 2 milyon dolar) Ohtani’ye oynadığı 10 yıl boyunca her yıl ödeniyor.
Ertelenen Kısım: Kalan 680 milyon dolar ise 10 yıllık sözleşme bittikten sonraki dönemde (yani gelecekteki 10 yılda) faizsiz veya özel şartlarla taksitler halinde ödenecek.
Ohtani Neden Bunu Kabul Etti? (Kazan-Kazan Durumu)
Ohtani zaten saha dışındaki reklam ve sponsorluk gelirlerinden (Nike, New Balance vb.) yılda 50-60 milyon dolar kazanan, para açısından sırtı yere gelmeyen bir sporcu.
Bu hamleyi yapmasının iki büyük sebebi var:
Takımın Gücü (Lüks Vergisi): MLB’de takımların harcama sınırları (luxury tax) vardır. Eğer Ohtani her yıl maaş bütçesinden 70 milyon dolar yutsaydı, Dodgers kulübü etrafına başka yıldız oyuncular alamazdı (Freddie Freeman, Mookie Betts, Yoshinobu Yamamoto vb.)
Ohtani parasını erteleyerek kulübün elini rahatlattı ve her yıl şampiyonluğa oynayacak güçlü bir kadro kurulmasını sağladı.
Vergi Avantajı: Kaliforniya eyaleti ABD’nin en yüksek gelir vergisi oranlarından birine (%13.3+) sahiptir. Ohtani eğer parayı oynadığı yıllarda California’da yaşarken alaydı, devasa bir vergi kesintisiyle karşılaşacaktı.
Parayı geleceğe ertelemesi (ve ilerleyen yıllarda muhtemelen Kaliforniya’da ikamet etmeyecek olması veya vergi planlaması yapması) ona ciddi bir finansal esneklik sağlıyor.
Paranın Bugüne Göre Değeri (Net Bug Bugünkü Değer)
Finans dünyasında “bugünkü 1 dolar, gelecekteki 1 dolardan daha değerlidir” (enflasyon ve para zaman değeri kuralı nedeniyle). 680 milyon dolar on yıllar boyunca ödeneceği için, bu paranın bugünkü net değeri (present value) aslında 700 milyon dolar değil, uzmanlara göre yaklaşık 460 milyon dolardır.
Bu detaylar gizli tutulsa da, ertelenmiş ödeme sistemi spor dünyasında kulüplerin ve süper yıldızların maaş bütçesini delmeden kurdukları en büyük finansal oyunlardan biridir.
Dışarıdan bakıldığında tam anlamıyla “göz göre göre yapılmış bir kural açığı” gibi duruyor ve insan ister istemez “MLB yönetimi buna nasıl sessiz kalıyor?” diye düşünüyor.
Ancak işin aslı şu: Bu durum gizli saklı bir hile değil, MLB yönetimi ve oyuncular sendikasının (MLBPA) yıllar önce imzaladığı resmi Toplu İş Sözleşmesi’nin (CBA) açık maddelerine tamamen uygun.
İşte lig yönetiminin buna müdahale edememesinin ve bu sistemin yasal olmasının arkasındaki gerçekler;
Sözleşmede “Sınır” Yok
MLB ile Oyuncular Sendikası arasındaki kurallara göre, bir sözleşmede ne kadar paranın ertelenebileceğine dair hiçbir üst sınır veya yüzde kısıtlaması yoktur. Sözleşmenin %10’u de ertelenebilir, %97’si de (Ohtani örneğinde olduğu gibi).
Madde metni net olduğu için lig yönetiminin “Bunu yapamazsınız” deme hukuki yetkisi olamaz!.
Luxury Tax (Lüks Vergisi) Hesabı Nasıl Yapılıyor?
Evet, amaç lüks vergisinden kaçınmak veya yükü hafifletmek; ancak MLB yönetimi bu tip durumlar için zaten özel bir formül uygular;
Net Bugünkü Değer (Present Value / AAV hesabı)
Normalde Ohtani her yıl 70 milyon alsaydı, Dodgers’ın lüks vergisi sınırına (CBT) her yıl 70 milyonluk bir yük yazılacaktı. Ancak para geleceğe ertelendiği ve faizsiz ödendiği için, enflasyon ve para zaman değeri hesaplarıyla bu kontratın bugünkü gerçek değeri 46 milyon dolar olarak kabul edilir.
Dodgers kulübü lüks vergisi hesaplanırken 70 milyon üzerinden değil, bu 46 milyon dolarlık resmi vergi değeri üzerinden cezalandırılır.
Yani lig yönetimi bu indirimi “göz yumduğu için” değil, kendi koydukları finansal formülün matematiksel sonucu olduğu için uygular.
Paranın Tamamını Kulüp Peşin Vermek Zorunda (Escrow / Emanet Kuralı)
İşte en büyük illüzyon ve engellerden biri budur: Kulüp oyuncuya parayı yıllar sonra ödeyecek olsa bile, MLB kurallarına göre o sözleşmenin bugünkü net değerine (present value) denk gelen toplam nakit parayı o an ligin güvence hesabına (escrow) yatırmak zorundadır.
Yani Dodgers kulübü Ohtani’ye “Sen parayı sonra alacaksın” diyor ama o paranın bugünkü karşılığını (yüz milyonlarca doları) bankada kilitlemek veya ligin kasasına koymak zorunda.
Küçük veya orta ölçekli bütçeye sahip takımların kasasında bu kadar büyük bir nakdi anında kenara koyacak lüksü yoktur. Bunu sadece Dodgers gibi finansal gücü ve gelirleri devasa olan dev kulüpler yapabilir.
Sendika Neden Buna İzin Veriyor?
Buradaki en büyük koruyucu güç Oyuncular Sendikası’dır (MLBPA). Lig yönetimi geçmişteki toplu sözleşme görüşmelerinde ertelenmiş ödemelere sınır getirmek istese de, sendika bunu kesinlikle reddetmiştir.
Çünkü bu hak, oyunculara istedikleri kulüple istedikleri esneklikte anlaşma özgürlüğü ve devasa rakamlar kazandırma gücü verir.
Göz göre göre yapıldığı ve zengin kulüplere (özellikle Dodgers’a) büyük bir avantaj sağladığı için beyzbol kamuoyunda çok tartışıldı ve eleştirildi. Ancak kural kitabı değiştirilmediği sürece bu tamamen yasal bir finansal mühendislik harikasıdır.
Ohtani parasını ileride (muhtemelen Kaliforniya dışında veya ABD dışındayken) alacağı için vergi avantajı sağlar, Dodgers ise o an nakit sıkıntısı çekmeden etrafına başka süper yıldızlar dizer!.
** Sonuç olarak; Ohtani’nin devasa sponsorluk gelirleri olduğu için parayı hemen istememesi, Dodgers’ın ise ligin kurallarındaki bu hesaplama açığını mükemmel bir zamanlamayla kullanması….
Ortada resmi olarak açıklanan devasa bir “700 milyon dolar” pazarlama etiketi var, ancak işin mutfağında 460 milyonluk gerçeğe indirgenmiş, lüks vergisinin etrafından yasal yollarla dolaşan ve kulübe nefes aldıran eşsiz bir finansal mühendislik yapısı yatıyor. Beyzbol kamuoyunun “Bu işin aslı kağıt üstündeki rakam değil” dediği nokta tam olarak bu matematiksel oyundur.
