Gipuzkoa: Avrupa Futbolunun Teknik Direktör Fabrikası
Futbolda bazı şehirler oyuncu yetiştirir, bazıları büyük kulüpler çıkarır. Ancak dünyada çok az yer vardır ki birbiri ardına elit teknik direktörler yetiştirsin. İşte bugün rotamızı tam da böyle bir yere çeviriyoruz.
Konumuz, İspanya’nın kuzeyindeki küçük Bask eyaleti Gipuzkoa.
Yaklaşık 700 bin nüfusuyla bu bölge; Pireneler ile Atlas Okyanusu arasında sıkışmış, güçlü kültürel kimliği ve köklü gelenekleriyle tanınıyor.
Başkenti Donostia–San Sebastián, plajları, pintxos barları ve Avrupa’da metrekare başına düşen Michelin yıldızlı restoran sayısının en yüksek olduğu şehirlerden biri.
Fakat son yıllarda Gipuzkoa’nın dünya çapındaki ünü mutfağından değil, futbolundan geliyor. Çünkü burası, belki de dünyanın en büyük teknik direktör üretim merkezi.
Aynı topraklardan çıkan dünya çapındaki isimler. Listeye baktığınızda bunun tesadüf olmadığını hemen anlıyorsunuz.
San Sebastián doğumlu Mikel Arteta, Arsenal’i tam 22 yıl sonra yeniden Premier League şampiyonluğuna taşıdı ve sezonun en başarılı teknik direktörü seçildi.
Hondarribia doğumlu Unai Emery, Aston Villa ile kariyerinin beşinci Avrupa Ligi kupasını kazanarak Avrupa futbol tarihine geçti.
Sadece altı bin nüfuslu Usurbil kasabasından çıkan Andoni Iraola, Bournemouth’u tarihinde ilk kez Avrupa kupalarına taşıyarak Avrupa’nın dev kulüplerinin radarına girdi.
Tolosa doğumlu Xabi Alonso ise Bayer Leverkusen’de yazdığı tarihi başarı hikayesinin ardından Real Madrid’e, oradan da bu sene Chelsea’nin başına geçti.
Ve aslında bunlar yalnızca en bilinen isimler.
** Eski Real Sociedad teknik direktörü Imanol Alguacil, eski İspanya Milli Takımı teknik direktörü Julen Lopetegui, José Luis Mendilibar, Jagoba Arrasate ve Pep Guardiola’nın uzun yıllardır yardımcılığını yapan Juan Manuel Lillo da aynı futbol kültürünün ürünleri.
Dünya futbolunda böylesine küçük bir coğrafyanın bu kadar fazla üst düzey teknik adam çıkarması gerçekten eşine az rastlanır bir durum.
Peki bu hikaye nerede başladı?
Cevap oldukça mütevazı bir yerde saklı. San Sebastián’ın dış mahallelerinde bulunan amatör bir altyapı kulübü olan Antiguoko!
Ne profesyonel bir A takımı var, ne de La Masia veya Lezama gibi dev bir akademi.
Ama bugün dünya futbolunun en önemli teknik direktörleronden olan Arteta, Alonso ve Iraola’nın yolu bir dönem bu kulüpten geçti.
Üstelik Arteta ile Alonso, Barcelona’nın La Masia akademisine gitmeden önce aynı takımda birlikte forma giyiyordu. Başarıya ulaştıktan sonra da Antiguoko ile bağlarını hiçbir zaman koparmadılar.
Kulübü ziyaret etmeye devam ediyor, genç oyunculara destek oluyorlar. Hatta Andoni Iraola, UEFA Pro Lisansı’nı alırken Antiguoko’nun 18 Yaş Altı takımını çalıştırarak kulübüne borcunu ödemeyi tercih etti.
Antiguoko’nun futbol anlayışı ise bugün Avrupa’nın en gözde oyun modelinin temelini oluşturuyor; topa sahip olmayı önceleyen, teknik kapasiteyi geliştiren, oyuncuların oyun zekâsını artıran ve yüksek tempoyu merkezine koyan bir anlayış…
Bugün Arsenal’de, Bournemouth’ta ya da Xabi Alonso’nun takımlarında gördüğümüz futbolun izlerini burada görmek mümkün.
Asıl fark futbol değil, kültür
Peki neden tam da Gipuzkoa?
Bu sorunun cevabı sadece futbolda değil, bölgenin kültüründe yatıyor.
Gipuzkoa yüzyıllardır üretimin, girişimciliğin ve kolektif çalışmanın merkezi.
Gipuzkoa, Michelin yıldızlı restoranları ile global anlamda da epey meşhur. Ama dünyanın ilk çevresini dolaşan deniz seferini tamamlayan Juan Sebastián Elcano bu topraklardan çıktı. Dünyanın en başarılı işçi kooperatiflerinden biri olan Mondragón da burada kuruldu.
Hatta Franco döneminde Bask dili ve kimliği büyük baskılar altında kalmasına rağmen bölge halkı kültürünü korumayı başardı.
Bu geçmiş, insanlara yalnızca güçlü bir kimlik değil; birlikte üretme, sürekli gelişme ve vazgeçmeme kültürü kazandırdı; Ve aynı anlayış futbola da yansıdı!.
Athletic Club’ın yalnızca Bask futbol kültürü içinde yetişmiş oyuncularla yoluna devam etmesi, Real Sociedad’ın altyapıya verdiği önem ya da Antiguoko’nun yıllardır sürdürdüğü eğitim modeli aslında aynı düşüncenin farklı yansımaları.
Burada futbol sadece oynanmıyor, adeta bir kültür olarak yaşatılıyor diyebiliriz.
Hiçbiri kestirme yoldan zirveye çıkmadı
Bugün bu teknik direktörlerin etrafında oluşan büyük saygının en önemli nedeni de bu.
Hiçbiri başarıya tesadüfen ulaşmadı.
Arteta, Arsène Wenger’in yanında yıllarca futbol oynadıktan sonra Pep Guardiola’nın yardımcısı olarak çalıştı.
Xabi Alonso; Benítez, Mourinho, Ancelotti ve Guardiola gibi futbol tarihinin en büyük teknik adamlarının öğrencisi oldu.
Iraola, Marcelo Bielsa ve Ernesto Valverde gibi farklı futbol ekollerinden beslendi.
Unai Emery ise belki de hepsinden farklı olarak, yıllar boyunca futbola takıntı derecesinde çalışarak kendi yolunu kendi çizdi.
Hepsinin ortak noktası aynıydı. Öğrenmeye hiçbir zaman ara vermediler.
Son söz
Bugün futbol giderek daha fazla para, küresel oyuncu ağları ve dev organizasyonların kontrolüne giriyor. Ancak bütün bunların arasında, Kadıköy’den çok da büyük olmayan bir coğrafya hala dünyaya örnek olmaya devam ediyor.
Çünkü Gipuzkoa’nın yetiştirdiği şey sadece teknik direktörler değil; bir düşünce biçimi… Sürekli gelişmeye inanan, öğrenmeyi bırakmayan, kimliğini koruyan ve başarıyı tesadüfe bırakmayan bir futbol kültürü.
Belki de bu yüzden dünyanın en iyi teknik direktörlerinin bu kadar büyük bir kısmı aynı küçük coğrafyadan çıkıyor.
Çünkü bazı yerler yıldız futbolcular yetiştirir. Gipuzkoa ise futbolun mimarlarını yetiştiriyor!.
