4’lü atlayış Malinin tarafından 2022’de ilk kez yapıldığında, aya gidilmiş gibi bir efekt yaratmış, ama sonrasında birçok sporcu tarafından tekrarlanınca, o şaşaasını az biraz yitirmişti. Benzer şeyleri ilk 3’lü atlayışta da, 1978’de de Viktor Petrenko ile de yaşamıştı sporseverler.
Ve artık merak edilen konu, beşli (quintuple) atlayış mümkün mü?
Sonunda diyeceğimiz baştan yazarak konuya sert bir girişi yapalım: insan bedeninin fiziksel sınırları belli olduğundan, bu spor dalında fazla bir değişiklik beklememeli diye düşünüyoruz.
Yani 5’li yapabilmek demek; neredeyse 100 metrede birinin 9 saniye altına inmesi ya da sırıkla atlamada 7 metrelere çıkabilmek gibi birşey!
Bilimsel verilerle ilerleyelim. Patenciler dörtlü atlayış yapmak için, yani havada dört tur dönmek (hatta aslında 4.5 tur) için minimum 0,65 veya 0,70 saniye havada kalırlar. Fazladan bir tr dönmek içinse bu süre 0,85-0,90 saniyelere yükseliyor.
Bunu gerçekten basit fizik mantığıyla anlatacaksak, bir patencinin havada yapabileceği tur sayısı temelde iki şeye bağlı: toplam dönüş = havada kalış süresi × açısal hız
Yani ne kadar yükseğe zıplarsan, o kadar uzun süre havada kalırsın ama inişin de bir o kadar sert olur!
Dörtlü atlamalarda sporcular saniyede yaklaşık 6–7km tur hızına ulaşabiliyor. Beşli için ise yaklaşık 8+ tur/saniye civarında dönüş gerekir. Bu inanılmaz bir hızdır. Vücut neredeyse “mermi gibi” sıkışarak dönmek zorunda kalır ki espri katarak; robot olsan zor.
Kısaca buz pateni atlayışlarını inceleyen spor biyomekanikçiler de insan bedeni için beşli atlayışların olağandışı olduğu görüşünde birleşiyor.
Beş tur dönebilmek amacıyla havada yeteri derecede kalmak için patencinin çok güçlü ve ince bir yapıya sahip olması gerektiğinden dörtlüler; supermanvari biri çıkmazsa fiziksel sınır!
X bir sporcunun beşli yapabilecek aerodimaniğe sahip bir vücut yapısında olduğunu varsayalım.. Yine de gereken hızlı ve güç gerektiren dönüş sonunda sünger bir mindere değil, kaya gibi set buza düşmek ciddi sakatlık tehlikesi oluşturur. Net anlamda diz ve ayak bileği hatta kalça için ciddi risk demek.
Yani Jordan gibi sıçrayan ve havada asılı kalan vücut mekaniğiniz yanında kuş gibi ince bir fiziğiniz de var diyelim, insan vücuduna minimum 10 kat yük bindirecek o inişi düzgün şekilde nasıl yapacaksınız ki?
Dörtlü bir atlayış sonunda bile bedeninizin yedi kat ağırlığıyla yere inilirken, olası bir 5’li denemesinde oluşabilecek tahribatı tahmin etmek hiç de zor değil. Düz mantıkla havada 5 tam tur yani 1800° dönmekten bahsediyoruz.
Madalya kazanmak önemli ama ondan da önemlisi insan sağlığı. Zaten Uluslararası Paten Federasyonu ISU da, sakatlıkları önlemek için bazı hareketleri hala yasaklar listesinde tutuyor.
Sonuç olarak, 5’li atlama için gerekenler daha fazla sıçrama yüksekliği, daha yüksek dönüş hızı ve “bir yerlerini kırmadan” daha güvenli iniş mekaniği konsol oyunlarında bile çok zor.
Şu an quadralupe ile sınırdayız, spor tarihi için sınır dediğimiz şeyin geçici olduğuna, “kırılmaz denilen rekorların geçilmesi ile” defalarca şahit olduk ama bir yere kadar!
Yukarıda da yazdığımız gibi, bir gün biri 100 metrede Bolt’un çok daha hızlısı (nasıl olacaksa) çıkar ve 9 saniye altına iner, Duplantis’in 6.30’ları 7 metrelere çıkar, o zaman 5’li dönüşü de belki görebiliriz.
Yani kısaca sorun bu hareketi yapabilmek kadar, başarılı şekilde bitirebilmekte ki, ilki gerçekleşse bile kusursuz bir tamamlama fazlasıyla ütopik.
