Yüzme sporunda merak edilenlerin başında gelir “kulvar avantajı var mı” sorusu.
Bir diğer, sıklıkta mesaj kutumuza gelen soru da, “neden yarışları hep orta kulvardakiler kazanıyor” ?
Bilimsel verilerle kısaca açıklamaya çalışalım;
Orta kulvarlar (yani 4 ve 5) daha avantajlıdır.
Bunun nedeni; dalga yansımalarının bu kulvarlarda daha az hissedilmesi ve havuz kenarlarından seken suyun dış kulvarlarda daha fazla etki yaratmasıdır.
Kısaca; dalga ve türbülans etkileri kenarlara göre orta kulvarlarda daha azdır (havuz kenarından yansıyan dalga etkisi dış kulvarlara göre daha düşüktür)
Bu yüzden yarışlarda en iyi dereceleri yapan sporcular orta kulvarlara yerleştirilir. Finallerde 4–5 “altın kulvar” olarak görülür.
Yüzme meraklıları, seyrettikleri yarışların çoğunda (özellikle olimpik) 4 ve 5 ağırlıklı, ya da 3 ve 6 no’lu kulvarların (% 80-90) kazandığını görürler.
Ama bu sıralamalar kura ile değil, finaller öncesindeki yarış derecelerine göre belirlendiği için, bu yarışlarda en hızlı yüzenler en avantajlı kulvarı seçme şansına sahip olurlar ki bu da en ortadaki kulvarlardır.
2024 Paris’te de bu istatistiği bir kez daha kanıtladı ve neredeyse tüm yarışlarda en çok altın madalya kazananlar: 4 ve 5 numaralı kulvarlar olurken, sonrasında en sık podyum görenler de 3 ve 6 numaralı kulvarlardan çıktı.
** Sadece Kadınlar 100 m Serbestte, Sarah Sjoström (İsveç) altın madalya kazandı (7. kulvarda yüzdü) ama 1-2 ve 8’den kazanan çıkmadı!..
Dış kulvarların dezavantajı; daha fazla dalga ve türbülans, aynı zamanda psikolojik olarak da yarışın merkezinden kopuk hissettirmesidir. Yarış stratejisi açısından diğer yüzücülerle sizin aranızda denge ve görsel takip fırsatı (orta kulvardakilere göre) azalır.
Onun içindir ki, dalga kırıcı kulvar ipleri kullanılır (her biri su yüzeyindeki dalgaları emip dağıtarak diğer kulvarlara iletilen dalgayı azaltır).
Bu ipler, merkezdeki su akışını yumuşatmak ve yan kulvarlardan gelen türbülansı diğer kulvarlara saçmadan azaltmak için özel olarak tasarlanır. Yani son senelerde kulvar ayırıcılarında büyük iyileştirmeler yapıldı, ipler daha kalın ve daha fazla şok emici hale getirildi.
Yine de psikolojik olarak; etrafında tempo yapacak biri yoksa kötü, olması ritim açısından her zaman avantaj. Ayrıca mesela sadece tek taraftan nefes alıyorsan (sol veya sağ), gidiş ya da dönüş yönünde sağındaki-solundaki rakibini kontrol edemezsin. Diğer tarafa dönüp yüzerken ise, üstüne tur kartları da bu taraftaki hakemler tarafından gösterildiği için bu da bir avantaj.
Artık günümüz teknolojisinde çok bir fark kalmadı (dalga kırıcı ipler, suyun ısısı, derinliği herşey son derece gelişmiş bilimsel verilerle yapılıyor) ama, yine de Olimpik yüzme havuzları genellikle toplamda 10 kulvara sahip olmasına rağmen, uluslararası yarışmalar sırasında “kenar dalgalanmasını önlemek için” genellikle ortadaki 8 kulvar kullanılır.
Ezcümle, sıfır kenarlı havuzlar standart hale geldiğinden, su artık havuzun kenarından sekmediği için gerçekten bir fark yok ama yukarıda saydığımız nedenlerle psikolojisi ve çevre kontrolü faktörleri ile çok az da olsa, orta kulvar avantajı hala baki!..
