Küçük bir ada ülkesi. Nüfus sadece 400 bin. Ama stadyumda yankılanan ses, 40 bin kişilik bir ordunun gürültüsünden farksız. Bu, sadece futbol değil; Vikinglerin mirası, tarih boyunca hayatta kalmanın ritmi ve toplumsal bir bağın modern yorumu: İzlanda’nın Viking alkışı!
İzlanda’nın Viking alkışı sadece bir taraftar ritüeli değil. Bir milletin tarihini, dayanışmasını ve gururunu sahaya taşıyan bir ses. Her alkış, geçmişten günümüze uzanan bir köprü adeta…
Sadece “tribün davranışı” değil, sosyal antropoloji ve tarih ile sporun kesişim noktası dersek inanın abartmış olmayız.
Küçük Bir Ülkenin Dünyaya Duyurduğu Çok Büyük Bir Ses
Senelerdir olan ama 2016 Avrupa Şampiyonası’nda global anlamda spot ışıklarını üzerlerine çeviren İzlanda tribünleri, tribünlerden yükselen ritmik alkışlar ve tek bir vücut gibi hareket eden taraftarlarları ile, futbolun unutulmaya yüz tutmuş bir duygusunu yeniden hatırlattı: aidiyet!
Futbol tarihinin büyük hikayeleri genellikle kupalarla yazılır. Brezilya’nın sambası, İtalya’nın defansı, İngiltere’nin stadyumları ya da Almanya’nın disiplini yıllardır spor kültürünün temel taşları olarak anlatılır.
Ancak 2016 yazında Avrupa, futbol haritasında çoğu kişinin yerini bile zor gösterebileceği küçük bir ülkenin hikayesine tanıklık etmişti. Özellikle İngiltere karşısında alınan tarihi galibiyetin ardından yaşanan sahne unutulmaz!.
İzlanda, Kadıköy’den az nüfusu ile Avrupa’nın en küçük ülkelerinden biri olmasına rağmen, futbolun en büyük sahnesinde kendisine yer açmayı başardı. Sadece turnuvaya katılmakla kalmayıp, çeyrek finale kadar yükseldiler. Ama bir tezahürattan çok daha fazlası olan bu Viking alkışı idi asıl onların üstüne spor ışıklarını çeviren..
Bir Tezahürattan Fazlası
İlk bakışta oldukça basit görünüyordu.
Önce sessizlik hakimdir. Ardından binlerce el aynı anda havaya kalkar ve tek bir alkış stadyumun duvarlarında yankılanır. Alkışı derinden gelen bir “huh” sesi takip eder. Ritim her tekrarında biraz daha hızlanır, bekleyişler kısalır ve ses katlanarak büyür. Birkaç dakika içinde tribünler, aynı kalbin attığı devasa bir organizmaya dönüşür.
Ancak Viking alkışını etkileyici kılan şey ritmi değil, yarattığı birlik hissiydi, ortak bir ritmin etrafında birleşen binlerce insanın yarattığı eşsiz atmosfer.
Modern futbol tribünlerinde tezahüratlar çoğu zaman rakibi aşağılamak, hakeme tepki göstermek veya takımını motive etmek üzerine kuruludur. Viking alkışında ise rakipten çok topluluğun kendisi on plandadır. Taraftarlar bir performans sergilemez; ritüelin parçası olur!
Bu yüzden Viking alkışı, bir tezahürattan çok kolektif bir deneyim, onbinlerin tek vücut olması haliydi.
Fransa’da Dünyanın Dikkatini Çeken Ritim
Oyuncular tribünlerin önünde sıralandı. Karşılarında binlerce taraftar vardı.
Ardından hep birlikte Viking alkışı başladı. O an ekranda yalnızca bir kutlama değil, bir ülkenin kendisini ifade etme biçimi görünüyordu.
Büyük futbol ülkelerinin gösterişli koreografilerinin yanında İzlanda’nın ritüeli son derece sade kalıyordu. Belki de bu yüzden etkiliydi.
Çünkü gösteristen değil, samimiyetten besleniyordu.
Vikinglerden Futbola
Ritüelin adı Viking alkışı olsa da kökeni doğrudan Viking dönemine dayanmıyor.
Buna rağmen insanlar bu alkışta Viking kültürünün izlerini görmeyi seviyor.
Sebebi oldukça basit; Vikingler tarih boyunca dayanıklılık, birlik ve mücadele ruhuyla özdeşleştirildi. İzlanda da modern dünyada kendisini çoğu zaman bu tarihsel miras üzerinden tanımlıyor.
Dolayısıyla alkışın ritmi yalnızca tribünleri değil, ülkenin kolektif hafızasını da temsil ediyor.
Bu nedenle Viking alkışı zamanla futbolun sınırlarını aştı.
Futbolun Unuttuğu Duygu
Modern futbol giderek daha büyük bir endüstriye dönüşüyor hatta dönüştü bile…
Transfer ücretleri, yayın gelirleri ve küresel pazarlama stratejileri oyunun merkezine yerleşmiş durumda. Bu ortamda taraftarlar çoğu zaman müşteriye dönüşüyor.
İşte Viking alkışının bu kadar ilgi çekmesinin nedeni de belki burada yatıyor; tek kelimeyle doğal!
Son Söz
İzlanda’nın 2016’daki yolculuğu çeyrek finalle, Fransaia elenerek sona erdi ama tüm dünyaya harika bir anı, miras bıraktılar.
Çünkü bazen futbolun en etkileyici anları gol çizgisinde yaşanmaz.
Bazen bir stadyumun ortasında, binlerce insanın aynı ritimde ellerini havaya kaldırdığı birkaç saniyede saklıdır.
Ve o birkaç saniye, küçük bir ülkenin sesinin bütün dünyaya ulaşmasına yetebilir; aynen bu ikonik Viking Alkışı gibi!
