Amerika vs Rusya, ya da eski adıyla Sovyetler Birliği… Dünyanın en büyük bu ki gücü aynı zamanda sporun da dev ülkeleri ve birbirleriyle her alanda olan rekabetleri malum!..
Bugünkü yazımız da, bu bitmeyen ve bitmeyecek soğuk savaşın tarihsel anlamda en önemli 2 maçı;
Bu yazıyı oluştururken, 1 ABD 1 Sovyetler zaferi ile kurduk ki, hak geçmesin…
** 1972 Münih Olimpiyatları: ABD – Sovyetler Basketbol Finali (50-51)
Spor, sadece fiziksel mücadele değildir; bazen tarih, politika ve gurur da sahaya yansır.
Bunun en çarpıcı örneklerinden biri, 1972 Münih Olimpiyatları’nda ABD ve Sovyetler Birliği arasındaki basketbol finalidir. 50-51’lik skor, sadece bir maçın sonucu değil, soğuk savaş döneminin sembolü haline geldi.
Maç Öncesi: ABD’nin Altın Serisi
1972’ye kadar ABD, Olimpiyat basketbolunda kesintisiz bir altın madalya serisine sahipti. Üstelik takımlarının tamamı, üniversite oyuncularından oluşan amatörlerden ibaretti. Her ne kadar profesyonel olmasalar da, Amerikan genç yetenekleri sahaya çıktığında rakiplerine fark atmayı biliyordu.
Karşılarında ise Sovyetler Birliği’nin profesyonel oyuncuları vardı. Teknik, basketbol, disiplin ve fiziki güç bakımından ABD’nin genç ekibi karşısında zorlu bir sınav bekliyordu.
Son Saniyelerdeki Kaos
Maç boyunca büyük çekişme vardı ve skor sürekli birbirine yakındı. Maçın son saniyelerinde ABD öndeydi: 50-49. İşte o an, basketbol tarihinin en tartışmalı kararlarından biri alındı.
Sovyetler son hücumunu yaparken hakemler, zamanın bitimine sadece 3 saniye kala Sovyetler lehine 3 serbest atış hakkı verdi.
Amerikalı oyuncular, özellikle takım kaptanı Ken Shields, bu karara büyük itiraz etti. Ancak hakemler kararını değiştirmedi ve Sovyetler son saniyelerde attıkları serbest atışlarla maçı 51-50 kazandı.
Sonuç ve Protesto
Sovyetler Birliği tarihinde ilk kez Olimpiyat altın madalyasını kazandı. ABD ise ilk kez Olimpiyat basketbol altınını kaybetti.
Protesto: ABD oyuncuları madalyalarını almayı reddetti ve bu kararın haksız olduğunu vurguladılar. Bu olay, basketbol tarihinin en dramatik anlarından biri olarak kabul edilir ve hala tartışılır.
Tarihi ve Kültürel Etki
1972 finali, sadece bir spor karşılaşması değildi; soğuk savaşın simgesi haline geldi. ABD için kayıp, ulusal gururun zedelenmesi anlamına geliyordu. Sovyetlere ise bu zafer, uluslararası prestij ve ideolojik üstünlük kazandırdı.
Bu final sadece skor tabelasında 51-50 ile değil, taraftarların hafızasında ve tarih kitaplarında da unutulmaz bir iz bıraktı. Bu maç, sporun gücünü, siyasetin sahaya yansımasını ve insan duygularının ne kadar derin olabileceğini gösterdi herkese…
** Buz Hokeyi – 1980 “Miracle on Ice” (4-3)
1980 Lake Placid Kış Olimpiyatları dendiğinde herkesin aklına final maçı değil, tarihi yarı final karşılaşması gelir.
Miracle on the Ice diye hatırlanan meşhur maç; o güne kadar katıldığı 7 olimpiyatın 6’sında altın madalyayı almayı başarmış “buz hokeyinin süper gücü” SSCB karşısında, kolej öğrencilerinden oluşan ABD’nin zaferidir!..
** Yenilmez Armada Sovyetler
Olimpiyatlardan bir kaç hafta önce oynanan özel maçta da, Sovyetler 10-3 yenmişti Amerika’yı. Sıklet farkı, tecrübe, istatistikler, herşeyde gerideydi Amerikan takımı…
1979’da SSCB’nin Afganistan’ı işgalinden dolayı iki ülke arasındaki ilişkiler oldukça gergindi o günlerde, (hatta ABD, sonradan 1980 Moskova yaz olimpiyatlarını boykot edecekti). Saha dışındaki Soğuk Savaş rekabetinin sahadaki hali bu olsa gerek. Soğuk buz üstünde, 22 Şubat akşamı, tecrübesiz ABD takımı 3 kez geriye düşmesine rağmen, maçı son periyotta Mike Eruzione’nin golüyle 4-3 kazanmayı başardı.
** Tarihi Kutlama
Maç sonrası o genç çocukların, buz üstünde, yaşlı gözlerle ellerinde Amerikan bayrakları ile attıkları zafer turları, Finlandiya finali öncesi altın madalyayı almışlardı bile tüm ülkenin gözünde.. Zaten 4-2 kazandıkları maçla aldılar da…
Bitiş düdüğü ile beraber, maçı naklen veren ABC televizyonu spikeri AL Michaels’in “Do you believe in miracles? YES!” cümlesi de tarihe geçmişti!..
Bugün bile 50-55 yaş üstü sporsever bir Amerikalı’ya buz hokeyi diye sorun, %90’i o maçı söyleyecektir. 1994’de filmi bile yapıldı tarihi gecenin (Kurt Russell).
Amerika grup maçlarında 4 galibiyet 1 beraberlikle, İsveç’in arkasından averajla 2’nci sırada çıkmış, Sovyetler ise 5’de 5 ve +40 averajla gösteriye erkenden başlamıştı.
** Tim Craig, Mike Euzione Ulusal Efsaneler
Tarihi yarı finalde, başta inanılmaz goller kurtaran kaleci Tim Craig ile galibiyet golünü atarak ülkeyi sokaklara döken kaptan Mike Euzione önderliğindeki 20 genç, ülkenin kahramanları olmuşlardı.
Bugün üstünden tam 45 sene geçmiş olan bu maçı tarihe geçiren; sadece 20 yıl aradan sonra Sovyetleri yenmeleri değil, aynı zamanda henüz yeni kurulmuş olan ve daha önce hiç beraber oynama tecrübesi olmayan üniversite oyuncularından oluşan bir takımın, 15 yıldır beraber oynayan tecrübeli ve yenilmez olarak görülen Sovyet A milli takımını 3 defa geriden gelip yenmesidir!..
