Modern Olimpiyatlar dendiğinde; yarışlarla özdeşleşmiş sembollerden biri de Olimpiyat Meşalesi
Bugünkü yazımız da “ilk olarak hangi sene” ortaya çıktığı üzerine;
İlk kez 1936 Berlin Yaz Olimpiyatları’nda sahne alan Olimpiyat Meşalesi; Olimpiyat ruhunu simgelemek, Olimpiyat ateşini stada taşımak amacıyla çıkmıştı.
Başlatan Nazi Almanya’sı organizasyon sonrasında propaganda için kullandı, ama gelenek devam etti.
İlk meşale taşıma rotası Olympia’dan Berlin’e kadar uzanan uzun bir koşu idi.
İkonik olimpiyat meşalesi, kökenleri antik dönemlere uzanan oyunların da en ünlü sembolleri arasında yer alıyor. Elbette olimpiyat meşale koşusu da öyle. Ancak antik dönemlerdeki sporcuların olimpiyat meşalesiyle kilometrelerce koşmak gibi bir alışkanlığı yoktu, taa ki 1936 Berlin’e kadar!..
Ve geçelim hikayeye;
Olimpiyat Komitesi, 1936 Yaz Olimpiyatları’nın Almanya’da düzenlenmesine karar verir. Almanya’daki Olimpiyat Oyunları’nın organizatörü ise Carl Diem isimli Alman spor adamıdır. Meşale koşusunun tüm detayları da Alman Carl Diem tarafından tasarlanır.
20 Temmuz 1936’da Yunanistan’ın Olympia kentinde bir tören düzenlenir. Yunan atlet Konstantin Kondylis, olimpiyat meşalesini tutuşturur ve ilk koşucu olarak 12 gün sürecek dev maratona başlar. 3,187 kilometrelik bu rota (hemen her km’de elden ele geçerek) tam 3000’den fazla sporcu tarafından Berlin’e taşınır. 1 Ağustos 1936’da Berlin Olimpiyat Stadyumu’na ulaşıldığında ise son taşıyıcı olarak seçilen Fritz Schilgen meşaleyi stada taşıyan isim olur.
1933 yılında Almanya’da iktidara gelen Adolf Hitler, modern olimpiyatlara pek de iyi gözle bakmıyor, Modern olimpiyatları “Yahudi icadı” olarak görüyor, küçümsüyordu. Ancak Nazilerin propaganda bakanı Joseph Goebbels olimpiyatların Nazi Almanya’sının görkemini sergilemek için bulunmaz bir fırsat olduğu görüşündeydi ve bu propaganda gösterisinin en önemli sahnesi de açılış töreni olacaktı.
Olympia’daki törenle başlayan meşale koşusunun tüm süreçleri Naziler tarafından organize edildi, yani ilk olimpiyat meşalesi koşusu tamamen Alman yapımıydı! Alman silah üreticisi Krupp, hava koşulları ne olursa olsun yanmaya devam edecek şekilde tasarlanan çelik kaplı meşaleler üretti. Alevi yakmak için kullanılan ayna Alman Zeiss Optics tarafından yapıldı. Olimpiyat meşalesini taşıyan sporcular Opel marka araba tarafından takip edildi. Diğer propaganda süreçlerini ise beyin Goebbels yürütüyordu.
Joseph Goebbels, çok zekice bir hamleyle önce tüm koşunun medyada geniş bir yer bulmasını sağladı. Ünlü alman sinemacı Leni Riefenstahl, sürecin belgeselini yapmakla görevlendirildi. 1938 yılında yayınlanacak Olympia isimli belgesel de bu şekilde ortaya çıktı.
Sporcular Yunanistan’dan yola çıkan olimpiyat meşalesini Bulgaristan, Yugoslavya, Macaristan, Avusturya ve Çekoslovakya üzerinden Almanya’ya getirdiler.
Aradaki süreçte II. Dünya Savaşı sebebiyle olimpiyat oyunları düzenlenemedi. Savaştan sonraki oyunlar İngiltere’nin ev sahipliğinde Londra’da yapıldı. İngilizler, azılı düşmanları Naziler tarafından bulunmuş olsa da meşale koşusunu tekrarlamaya karar verdiler. Londra 1948’de 2. kez sahne alan meşale, ondan sonra da gelenek halini alıp günümüze dek devam etti!..
