Dünyada “artık oynanmayan ama bir zamanlar çok meşhur” olan kupalardan; 3 tanesini paylaşayacağız sizlerle..
Bu listeye 1960-99 arası, Kupa-2 statüsünde olan Kupa Galipleri Kupası (UEFA Cup Winners Cup). Yerine Avrupa Ligi geldi. Ya da 1960-2004 arası sahne alan Kıtalararası Kupa (yerine FIFA Kulüpler Dünya Kupası geldi) da eklenebilir.
Ama bu iki kupa için dönüşen, “yerlerine gelen kupalar” olduğu için, biz ilk listemizden devam edeceğiz yazıya…
**Mitropa Kupası – Mitteleuropa Cup
Bir zamanların “bugünün Şampiyonlar Ligi versiyonu” olan Mitropa Kupası, 1927-39 arası sahne almış, 1995’e dek savaş nedeniyle ara verilmek zorunda kalınmıştı.
Şampiyonlar Ligi’nin atası sayılan kupa, Avrupa’da kulüpler arası rekabeti başlatan ilk büyük organizasyon idi. Bugünkü gibi Batı Avrupa dominasyonu olmayan futbol konjonktüründe, Orta ve Doğu Avrupa kulüplerinin de zirvede olduğu yaklaşık 1 asır öncesinde, o ülkelerinin başı çektiği, orjinal ismi (Mitteleuropa) olan bu kupa, daha ziyade bölgesel ve davet esaslı bir organizasyon idi.
1930’larda da Avrupa’nın en prestijli kupasıydı. Ama sonrasında, Avrupa Kupaları’nın da başlaması ile, UEFA’nın düzenlediği organizasyonlarla rekabet edemeyerek, ilgisizlik nedeniyle önemini yitirirken, yine de 1960 harici, firesiz şekilde 1992’ye dek devam etmişti.
Not: Türkiye, Türk takımları hiçbir zaman Mitropa Kupası’na katılmadı.
** Konfederasyon Kupası – Confederations Cup
1992’de ilk olarak Suudi Arabistan’da başladı ve ismi Kral Fahd Kupası idi.
1997’de FIFA turnuvayı resmen sahiplendi ve ismi FIFA Confederations Cup oldu.
2 yılda bir oynanmaya başladı. 2001’den itibaren de turnuva, Dünya Kupası’ndan 1 yıl önce aynı ülkede bir nevi Dünya Kupası provası olarak oynandı.
Son turnuva (2017-Rusya) idi ve 2019’da resmi olarak kaldırıldı.
6 kıta şampiyonu, ev sahibi ülke ve Dünya Kupası şampiyonu, toplamda 8 ülke katılırdı.
Yoğun maç takvimi, düşen prestij ve FIFA’nın yeni turnuva planları ile tarihe karıştı.
** İntertoto Kupası – Intertoto Cup
Aslında ilk başlangıç tarihi 60 sene öncesine (1961) dayanıyor ama o zamanlar UEFA’ya bağlı değildi.
1995’de turnuva UEFA tarafından resmen tanındı ve kupayı kazanan takımlara UEFA Kupası’na (şimdiki Avrupa Ligi) katılma hakkı verilince değere bindi.
Avrupa kupalarına “arka kapı” idi. Orta seviye kulüpler için büyük fırsat olan bu kupa, bugünkü Avrupa Ligi elemelerinin de temelini oluşturdu.
Buna en güzel örnek; 1997’de Avrupa serüvenine Intertoto’da başlayan Schalke 04’ün sezonu UEFA Kupası Şampiyonu olarak bitirmesidir.
Yaz aylarında oynanıyordu. Ligi üst sıralarda bitiremeyen ama Avrupa’ya gitmek isteyen takımlar için ek bir şans gibiydi.
Grup aşamaları + eleme sistemi kullanıldı.
Birden fazla “kazanan” olurdu. Mesela son yıllarda 3 Intertoto şampiyonu belirleniyordu.
2008 – Son İntertoto Kupası oynandı ve 2009’da resmen kaldırıldı.
