Makaralı yay (compound bow) kategorisi, okçuluğun Olimpiyatlara geri döndüğü 1972 yılından beri programda yer almamaktaydı. Ancak uzun yıllar süren çabaların ardından bu durum değişti: Makaralı yay, resmî olarak 2028 Los Angeles Olimpiyat Oyunları programına dahil edildi!.
Makaralı yayın geçmişte Olimpiyatlarda yer almamasının ve kabul edilmesinin bu kadar uzun sürmesinin temel nedenleri şunlardı:
** Tarihsel Süreç: Okçuluk branşı 1972 Münih Olimpiyatları ile kalıcı olarak geri döndüğünde, teknolojik olarak sadece klasik yay (recurve) standart kabul edilmişti.
Makaralı yay ise henüz 1960’ların sonunda yeni icat edilmiş, kuralları ve ekipman standartları dünya genelinde tam oturmamış çok yeni bir teknolojiydi.
** Küresel Yaygınlık Eksikliği: Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC), bir sporun Olimpiyatlara alınması için tüm dünyada (özellikle Asya, Afrika ve Okyanusya gibi kıtalarda) kadınlar ve erkekler arasında dengeli ve çok yaygın şekilde yapılmasını şart koşar.
Makaralı yay uzun yıllar boyunca ağırlıklı olarak Kuzey Amerika ve Avrupa’da popüler bir branş olarak kaldı.
** Maliyet ve Sporcu Kontenjanı Sınırları: Olimpiyat Köyü’nün kapasitesi ve yayın hakları gibi lojistik sebeplerle IOC, toplam sporcu sayısını artırmamak için çok katı bir kota uygular.
Makaralı yayın bireysel ve takım olarak tüm kategorileriyle eklenmesi, okçuluktaki sporcu sayısını neredeyse ikiye katlayacağı için IOC tarafından uzun süre reddedildi.
Dönüm Noktası: 2028 Los Angeles Olimpiyatları
Dünya Okçuluk Federasyonu (World Archery) ile IOC arasında varılan uzlaşma sonucunda tarihi bir adım atıldı:
• Makaralı yay, 2028 Los Angeles Olimpiyatları’nda ilk kez sahne alacak.
• Sporcu kotasını dengede tutabilmek adına, bu disiplin şimdilik sadece Makaralı Yay Karışık Takım (Mixed Team) kategorisiyle Olimpiyatlarda temsil edilecek.
Bu sayede, makaralı yayda dünyanın en iyilerinden biri olan sporcumuz Emircan Haney de nihayet kariyerinin zirvesinde Olimpiyat madalyası için yarışma şansı elde etmiş oldu!.
Mete Gazoz vs. Emircan Haney
Siz sormadan belirtelim; Mete Gazoz, makaralı yay disiplininde yarışmamaktadır; kendisi tamamen klasik yay (olimpik) kategorisinde uzmanlaşmış bir sporcudur. Bu nedenle profesyonel kariyerinde makaralı yay branşında herhangi bir derecesi veya bu alanda bir iddiası bulunmamakta…
Temel Branş Ayrımı: Okçulukta zirveyi hedefleyen sporcular, çocukluk yıllarından itibaren tek bir yay türüne odaklanırlar. İki yayın kas hafızası, nişan alma mekanizması (tetikli veya tetiksiz sistem) ve dinamikleri birbirinden tamamen farklı olduğu için, bir sporcunun her iki branşta birden dünya çapında zirveye oynaması neredeyse imkansızdır.
Olimpik Odak: Mete Gazoz’un kariyeri boyunca ana hedefi her zaman Olimpiyat şampiyonluğu olmuştur. Makaralı yayın uzun süre Olimpiyat programında yer almaması, onun tüm kariyerini yalnızca olimpik statüye sahip klasik yay disiplini üzerine inşa etti.
Dünya Devleri Arasındayız
Türkiye, makaralı yay kategorisinde hem erkeklerde hem kadınlarda (örneğin Hazal Burun ve Emircan Haney gibi isimlerle) halihazırda dünya kupaları ve Avrupa şampiyonlukları kazanan bir elit sporcu havuzuna sahip.
Karışık Takım Avantajı: Makaralı yay, 2028 Olimpiyatları’na sadece Makaralı Yay Karışık Takım (Mixed Team) kategorisiyle dahil edildi. Türkiye’nin kadın ve erkek sporcularının bireysel güçlerinin birleşimi, bizi bu kategoride doğrudan en güçlü madalya adaylarından biri konumuna getiriyor.
Peki Makaralı ve Klasik Okçuluk Arasındaki Farklar neler biliyor musunuz ?
Klasik yay, gücünü tamamen sporcunun kas kuvvetinden alan geleneksel bir yapıya sahipken; makaralı yay, üzerindeki mekanik makaralar sayesinde çekiş yükünü %80’e kadar hafifleterek okçuya büyük bir nişan alma kolaylığı sağlar.
Ayrıca klasik yayda ok parmakla bırakılıp 70 metreye atılırken, makaralı yayda mercekli nişangah ve tetik mekanizması kullanılarak 50 metredeki hedef adeta bir keskin nişancı hassasiyetiyle vurulur.
Kısaca klasik yay saf insan gücü ve limitli ekipmanla tam odaklanma gerektirirken, makaralı yay teknolojinin sunduğu milimetrik kusursuzluğu ön plana çıkarır.
** Dünya Okçuluk Federasyonu bünyesinde çıplak yay (barebow), arazi okçuluğu (field archery) ve geleneksel okçuluk gibi çok sayıda farklı disiplin barındırsa da, Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) sporcu ve madalya kontenjanlarındaki katı sınırlamalar nedeniyle 2028 Los Angeles Olimpiyatları için yalnızca Makaralı Yay Karışık Takım kategorisine onay vermiştir diye belirtelim!.
