Dünya bisikletinin büyük sahnesine baktığımızda akla ilk gelen ülkeler bellidir: İtalya, Fransa, Belçika, Hollanda, İspanya…
Ancak son yıllarda pelotonun içine farklı bir ülkenin sesi de karışıyor. Afrika Boynuzu’nda yer alan, nüfusu yalnızca birkaç milyon olan Eritre; yetiştirdiği bisikletçilerle Avrupa merkezli bu spor düzenine meydan okuyor!.
Peki küçük bir ülke nasıl oluyor da dünya seviyesinde bisikletçiler çıkarabiliyor? Cevap, tarihin, coğrafyanın ve kültürün ilginç bir birleşiminde saklı.
Gelin beraberce inceleyelim;
Eritre’nin bisiklette Afrika’nın en güçlü ülkelerinden biri (hatta yol bisikletinde çoğu zaman en güçlü ülkesi) olmasının arkasında birkaç tarihsel, coğrafi ve kültürel neden var. Bu başarı tesadüf değil.
İtalyan sömürge mirası
Eritre’nin bisiklet kültürünün temeli büyük ölçüde İtalyan dönemine dayanıyor.
1890-1940 yılları arasında Eritre, İtalya’nın sömürgesiydi.
İtalyanlar: yol yapımına, şehirleşmeye, bisiklet kullanımına ve bisiklet yarışlarına önem verdiler.
Özellikle başkent Asmara, Afrika’nın en güçlü bisiklet kültürlerinden birinin merkezi haline geldi. İtalya’daki bisiklet sevgisi, Eritre’de adeta günlük yaşamın bir parçası oldu!.
Bugün bile Asmara’da bisiklet, sadece spor değil; kültürel bir miras olarak görülüyor.
Asmara’nın yüksek rakımı
Eritre’nin başkenti Asmara yaklaşık 2.300 metre rakımda bulunuyor.
Bu çok önemli bir avantaj:
Çocuklar küçük yaştan itibaren düşük oksijenli ortamda antrenman yapıyor.
Dayanıklılık kapasitesi gelişiyor.
Uzun tırmanışlara ve yüksek tempolu yarışlara doğal adaptasyon kazanıyorlar.
Bu açıdan Eritre, Etiyopya’nın uzun mesafe koşularındaki avantajına benzer bir altyapıya sahip.
Bisiklet günlük hayatın parçası
Birçok ülkede bisiklet daha çok hobi veya spor ekipmanı olarak görülürken, Eritre’de bisiklet: ulaşım aracı, gençlerin eğlencesi, mahalle kültürü hatta Avrupa’ya bilet, rekabet alanı olarak görülüyor.
Asmara’da çocukların küçük yaşlardan itibaren bisiklet kullanması çok yaygın.
İtalyan tarzı yarış kültürü
Eritre’de uzun yıllardır yol yarışları düzenleniyor.
Yerel yarışlarda: taktik öğreniliyor, dayanıklılık gelişiyor, genç yetenekler keşfediliyor.
Bu, birçok Afrika ülkesinde olmayan bir spor kültürü oluşturdu.
Genetik ve fiziksel özellikler
Bunu tek başına açıklamak doğru olmaz ama bazı Eritreli sporcuların:
yüksek irtifaya uyum,
güçlü dayanıklılık kapasitesi,
düşük vücut ağırlığı
gibi özellikleri uzun tırmanış tipi bisiklet için avantaj sağlayabiliyor.
Ancak başarıyı asıl yaratan şey genetikten çok kültür + altyapı + coğrafya birleşimi.
Biniam Girmay etkisi
Biniam Girmay bu hikayenin yeni sembolü oldu.
Onun başarısı:
Eritre’de çocukların bisiklete ilgisini artırdı, rol model oldu.
Afrika bisikletinin dünya sahnesinde görünürlüğünü yükseltti,
Avrupa takımlarının Eritre ve Doğu Afrika’ya daha fazla bakmasını sağladı.
Onun yükselişi, Eritre’deki genç sporculara “Avrupa pelotonunda yer almak mümkün” mesajını verdi. Daniel Teklehaimanot ve Natnael Berhane gibi isimler de Eritre bisikletinin dünya tarafından tanınmasına katkı sağladı diyebiliriz.
Girmay’ın kariyerindeki en büyük dönüm noktası 2022’de Gent-Wevelgem yarışını kazanmak oldu. Bir WorldTour klasik yarışını kazanan ilk Afrikalı bisikletçi olurken, aynı yıl Giro d’Italia’da da tarih yazdı.Mathieu van der Poel gibi büyük bir yıldızı sprintte geçerek, bir Grand Tour etabı kazanan ilk siyahi Afrikalı bisikletçi oldu.
Bu zafer, Afrika bisikleti için kilometre taşı kabul edilirken, 2024’te de Tour de France’ta etap kazanarak ilk siyahi Afrikalı bisikletçi oldu.
** Kısacası:
Eritre’nin bisikletteki başarısının sırrı; İtalyan bisiklet mirası + Asmara’nın yüksek rakımı + günlük bisiklet kültürü + güçlü yerel yarış geleneğinin birleşimidir.
Bu yüzden sadece 3,5 milyon civarında nüfusa sahip bir ülke, bisiklette kendisinden onlarca kat büyük ülkelerle yarışabilecek sporcular çıkarabiliyor diyebiliriz.
