İngiltere’de resmi olarak “şehir” (city) statüsüne sahip 55 yerleşim yeri bulunuyor. Ülke genelinde futbola duyulan ilgi muazzam düzeyde olsa da, profesyonel futbol kulübü bulunmayan, futbol kültürünün zayıf kaldığı veya diğer sporların gölgesinde kaldığı belirgin şehirler ve bölgeler de, az da olsa mevcut.
Profesyonel Kulübü (EFL/Premier League) Olmayan Şehirler
İngiliz futbol piramidinin ilk 4 kademesinde (Premier League, Championship, League One, League Two) temsilcisi bulunmayan şehirler:
Wakefield (West Yorkshire): Nüfusu 350.000’i aşan Wakefield, İngiltere’de profesyonel liglerde (EFL) takımı bulunmayan en büyük şehirdir.
Şehrin en popüler sporu ragbi ligidir (Wakefield Trinity). Futbol severler ise komşu şehir takımlarını (Leeds United, Huddersfield Town) destekler.
Canterbury (Kent): Tarihi katedral şehri Canterbury’nin profesyonel liglerde takımı yoktur. Şehrin kendi kulübü (Canterbury City) bölgesel amatör liglerde mücadele eder.
Winchester (Hampshire): İngiltere’nin eski başkenti olan Winchester, endüstriyel işçi sınıfı kökenli bir kulüp kültürüne sahip olamadığı için futbol haritasında kendine üst sıralarda yer bulamamıştır.
Taraftarlar Southampton veya Portsmouth’a yönelir.
Durham (North East): North East bölgesi (Newcastle ve Sunderland) tam bir futbol havzası olsa da Durham şehir merkezinin profesyonel takımı yoktur.
Şehirde üniversite sporu ve kriket kültürü ön plandadır.
Truro (Cornwall): Cornwall kontluğunun tek şehri olan Truro, profesyonel futbol liglerinden oldukça uzaktır.
Futbolun Popüler Olmadığı Bölge: Cornwall
İngiltere’nin güneybatı ucu olan Cornwall kontluğu, İngiliz futbol haritasının en belirgin “beyaz noktasıdır”. Yaklaşık 570.000 nüfusu barındıran bu devasa bölgede tarihte hiçbir zaman profesyonel lig takımı çıkmamıştır.
Coğrafi olarak ana merkezlere uzaklığı ve tarihsel olarak ragbi (Rugby Union) sporunun açık farkla 1. sırada yer alması, futbolun bölgede ikinci plana atılmasına neden olmuştur.
Peki Neden Bazı Şehirlerde Futbol Gelişmedi?
** Endüstrileşme ve İşçi Sınıfı Faktörü: İngiltere’de futbol kömür madenleri, demir-çelik fabrikaları ve liman kentlerindeki işçi sınıfları etrafında (Manchester, Liverpool, Birmingham, Sheffield) büyüdü.
Katedral veya idari odaklı tarihi şehirler (Winchester, Canterbury, Durham) bu endüstriyel futbol ateşini aynı ölçekte yakalayamadı.
** Bölgesel Baskın Kulüpler: Wakefield veya Lancaster gibi şehirlerin sakinleri, birkaç kilometre ötedeki Leeds United, Preston North End veya Manchester takımlarını desteklemeyi tercih ettiği için yerel kulüpler büyüyemedi.
** Alternatif Spor Gelenekleri: Özellikle Kuzey İngiltere’nin belirli hatlarında Ragbi Ligi, Güneybatı İngiltere’de ise Ragbi Birliği tarihsel olarak baskın spor haline geldi.
Kültürel Yarılma: Ragbi Ligi vs. Ragbi Birliği (Kuzey-Güney Çizgisi)
M62 Koridoru (Rugby League): St Helens, Wigan, Warrington, Castleford ve Dewsbury gibi işçi sınıfı kasabalarında futbola rakip olarak Rugby League doğmuştur (1895 ayrışması).
Güney ve Kırsal (Rugby Union): Leicester, Gloucester, Bath, Exeter ve Cheltenham gibi yerlerde ise Rugby Union elit/orta sınıfın ve okul kültürünün birincil sporudur. Futbol bu hatlarda kültürel baskınlığı tam olarak kuramamıştır.
Kriket Şehirleri ve “Summer vs. Winter” Kültürü
Bazı İngiliz şehirlerinde spor kimliği tamamen kriket kulüpleri etrafında şekillenmiştir:
** Taunton (Somerset): Somerset County Cricket Club’ın evi olan Taunton, İngiltere’de kriketin ana vatanı kabul edilir ve futbol bunun gölgesindedir.
** Lord’s ve Oval Etkisi: Londra’nın bazı soylu/zengin semtlerinde futbol, kriketin ve kürek (rowing) kültürünün gerisinde kalır.
Lig Sistemi Dışında Kalan “İdari” Şehirler
İngiltere’de şehir statüsü (City Status) kraliyet kanadınca verilir ve bu yerlerin birçoğu aslında küçük kasabalardır:
** St Davids (Galler sınırında/Pembrokeshire) veya Ely (Cambridgeshire): Nüfusu 3.000 ila 15.000 arasında değişen bu tarihi katedral kentlerinde profesyonel futbol altyapısının oluşması fiziksel ve ekonomik olarak imkansızdır.
Yani özetlersek; İngiltere’de futbolun var olamadığı veya ikincil kaldığı ceplerde sadece coğrafya değil, İngiliz sınıf sistemi de rol oynar.
Eton, Winchester, Harrow gibi tarihi yatılı okulların (Public Schools) bulunduğu bölgelerde ve Bath, Cheltenham, Taunton gibi elit kaplıca/kırsal şehirlerde ragbi, kriket ve kürek (rowing) geleneksel aristokratik/orta sınıf sporları olarak öne çıkmıştır.
Öte yandan M62 otoyolu hattındaki sanayi kasabalarında (St Helens, Wigan, Castleford) işçi sınıfının futbola alternatif olarak benimsediği Rugby League hakimiyeti söz konusudur.
