Haftaya, 7 Haziran’da Avrupa Futbol Şampiyonası başlayacak ve futbolseverler çoktan şafak saymaya başladı bile!.
Peki bugün milyonlarca futbolseverin heyecanla takip ettiği UEFA Avrupa Futbol Şampiyonası (EURO) ilki ne zaman, nerede oynandı, kim kazandı bilen var mı?
Gelin kısaca 1960’a gidelim ve ilk Avrupa Şampiyonasını berabere hatırlayalım;
Evet ilk turnuva 1960 yılında düzenlendi. Ancak günümüzdeki dev organizasyondan oldukça farklıydı. Sadece dört takımın mücadele ettiği, siyasetin futbola doğrudan etki ettiği ve tarihe geçen birçok ilginç olayın yaşandığı bu turnuva hakkında pek bilinmeyen detaylar…
Turnuvanın Asıl Adı “Avrupa Uluslar Kupası”ydı
1960 yılında organizasyonun adı “UEFA European Nations’ Cup” yani Avrupa Uluslar Kupası idi. “Avrupa Futbol Şampiyonası” (EURO) ismi daha sonraki yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlandı.
Elemelere Sadece 17 Ülke Katıldı
Bugün 50’den fazla ülkenin katıldığı elemelerin aksine ilk turnuvaya yalnızca 17 milli takım başvurdu. İngiltere, Batı Almanya ve İtalya gibi futbol devleri yer almadı. Toplamda 17 ülkenin katıldığı eleme maçlarında; dönemin siyasi atmosferi, turnuvanın formatına olan inançsızlık ve lojistik sorunlar nedeniyle devler bu ilk macerayı boykot etti veya katılmayı tercih etmedi.
Final Turnuvasında Sadece 4 Takım Vardı
Eleme maçlarının ardından Fransa, Yugoslavya, Sovyetler Birliği ve Çekoslovakya finallere kaldı. Bugünkü grup sistemi yerine doğrudan yarı final, üçüncülük maçı ve final oynandı.
İlk EURO Şampiyonu Sovyetler Birliği Oldu
10 Temmuz 1960’ta Paris’teki Parc des Princes Stadı’nda oynanan finalde Sovyetler Birliği, Yugoslavya’yı uzatmalarda 2-1 mağlup ederek tarihin ilk Avrupa şampiyonu oldu. Galibiyet golünü 113. dakikada Viktor Ponedelnik kaydetti.
Lev Yashin Turnuvanın En Büyük Kahramanlarından Biriydi
“Kara Örümcek” lakaplı efsane kaleci Lev Yashin, özellikle finalde yaptığı kurtarışlarla Sovyetler Birliği’nin kupaya uzanmasında kritik rol oynadı. Birçok futbol tarihçisi, onun performansını turnuvanın dönüm noktası olarak değerlendirir.
Fransa’nın Unutamadığı 5-4’lük Maç
Ev sahibi Fransa, yarı finalde Yugoslavya karşısında iki farklı üstünlük yakalamasına rağmen maçı 5-4 kaybetti. Bu karşılaşma hala Avrupa Şampiyonası finalleri tarihinin en gollü maçı olma özelliğini koruyor.
İspanya Final Yolunda Turnuvadan Çekildi
İspanya, çeyrek finalde Sovyetler Birliği ile eşleşmişti. Ancak dönemin diktatörü Francisco Franco, siyasi nedenlerle takımın Moskova’ya gitmesine izin vermedi. Bunun üzerine İspanya hükmen elendi ve Sovyetler Birliği yarı finale çıktı. Bu olay, futbol ile siyasetin en dikkat çekici kesişimlerinden biri olarak kabul edilir.
Kupanın Arkasındaki İsim Henri Delaunay
Avrupa Şampiyonası fikri, Fransız futbol yöneticisi Henri Delaunay tarafından 1927 yılında ortaya atıldı. Delaunay organizasyonun hayata geçtiğini göremeden hayatını kaybetti. Bugün şampiyonlara verilen kupa onun adını taşımaktadır!.
Turnuvada Gol Ortalaması Rekor Seviyedeydi
1960 Avrupa Şampiyonası’nda sadece dört maç oynanmasına rağmen tam 17 gol atıldı. Maç başına 4,25 gol ortalaması yakalanarak EURO tarihinin en yüksek gol ortalaması elde edildi.
Sonuç olarak;
1960 Avrupa Şampiyonası, bugünkü dev EURO organizasyonunun mütevazı başlangıcıydı. Az sayıda takımın katıldığı bu turnuva; siyasi krizleri, unutulmaz maçları, Lev Yaşın’ın efsane performansı ve Avrupa futbolunun geleceğini şekillendiren yapısıyla tarihte özel bir yere sahip oldu.
Bugün milyonlarca kişinin izlediği Avrupa Şampiyonası’nın temelleri, işte bu dört takımlı ve oldukça sıra dışı organizasyonda atıldı!.
