FUTBOL TAKIMI NEDEN 11 OYUNCUDAN OLUŞUYOR? GELENEK Mİ, RASTLANTI MI?
Futbolun en sıradan görünen sorularından biri aslında oldukça ilginç: Neden 11? Neden 10 veya 12 değil ?
Bugün bir futbol takımının sahaya 11 oyuncuyla çıkması o kadar doğal geliyor ki, neredeyse bunun her zaman böyle olduğunu düşünüyoruz.
Oysa futbolun ilk dönemlerinde işler hiç de bu kadar düzenli değildi.
Hatta işin ilginç tarafı şu: 26 Ekim 1863’te yayımlanan ilk Football Association kurallarında elle oynamaya izin veren madde çıkartıldı, oyun sahasının ebatları ve başlama vuruşu eklendi.
26 Ekim 1863’te Londra’daki Freemans Lokali’nde kabul edilen 13 kural içerisinde 2 önemli bilgi yer almıyordu; maçın süresi ve takımların kaç oyuncu ile sahaya çıkacağı!
Yani 19. yüzyıl İngiltere’sinde futbol henüz bugünkü gibi standartlaştırılmış bir spor değildi. Her okulun, kulübün ve bölgenin kendine özgü kuralları olabiliyordu.
Peki 11 Nereden Geldi?
İşte hikayenin en ilginç kısmı burada.
Araştırmacıların üzerinde durduğu görüşlerden biri, 11 kişilik takım anlayışının futbol kuralları yazılmadan önce zaten yaygınlaşmış olması.
Örneğin Sheffield’da 1863’ten bile önce 11’e 11 oynayan çok sayıda kulüp olduğuna dair kayıtlar bulunuyor. Hatta 1860’larda İngiliz spor dilinde futbol takımı için kullanılan ifadelerden biri doğrudan: “an eleven” yani: “bir on bir” idi.
Başka bir deyişle futbolun kuralları 11’i icat etmedi. 11, futbolun kuralları yazılmadan önce zaten oyunun içerisinde yerleşmeye başlamıştı.
İşin İçine Eton Giriyor
Araştırmacıların dikkat çektiği daha eski bir kayıt da var.
1841 yılında Eton College’da “eleven-a-side” yani 11’e 11 futbol oynandığına dair yazılı kanıt bulunuyor. Bu oldukça önemli. Dolayısıyla bugün bildiğimiz 11 sayısının kökeni: 1863’teki Football Association’dan bile daha eski.
Ve Cambridge kurallarının futbolun standartlaşmasındaki etkisi düşünüldüğünde, Eton gibi okullardaki mevcut uygulamaların daha sonra benimsenmiş olması oldukça muhtemel görülüyor.
Peki neden 11?
İşte burada tarih biraz susuyor. Kesin cevabı bilmiyoruz. Bu belki de hikayenin en güzel tarafı.
“11 seçildi çünkü sahayı en iyi kapatan sayı buydu.”
“11, kriket takımından alındı.”
“Bir kaleci ve 10 saha oyuncusu için ideal sayıydı.” gibi çeşitli teoriler var.
Fakat bunlardan herhangi birini kesin tarihsel gerçek olarak söylemek doğru değil.
Çünkü 11’in ilk kez neden tercih edildiğini açıklayan sağlam bir kaynak elimizde bulunmuyor!.
Kriket Etkisi mi?
Burada çok meşhur bir teori devreye giriyor: Kriket.
İngiltere’de futbolun standartlaştığı dönemde kriket zaten çok köklü ve popüler bir spordu.
Üstelik kriket de 11 kişilik takımlarla oynanıyordu. Birçok futbol karşılaşması kriket sahalarında oynanıyordu.
Aynı sporcular farklı mevsimlerde hem kriket hem futbol oynayabiliyordu.
Dolayısıyla: “Futboldaki 11 sayısı kriketten geldi.” teorisi kulağa oldukça mantıklı geliyor.
Kriket etkisi güçlü bir ihtimal. Fakat 11’in doğrudan kriketten kopyalandığını gösteren kesin bir belge yok.
11 Ne Zaman Resmi Oldu?
İşte burada önemli bir tarih var: 14 Haziran 1897.
International Football Association Board, futbolun uluslararası kurallarında takım başına 11 oyuncuyu açık biçimde standartlaştırdı.
Yani futbol 1863’te kurallarını yazmaya başladığında 11 henüz resmi bir zorunluluk değildi. Ama yaklaşık üç buçuk on yıl sonra ise artık kural kitabına girdi.
Yani 11 Bir Tesadüf mü?
Tam olarak değil. Ama tamamen planlanmış bir sayı olduğunu söylemek de mümkün değil.
En doğru cevap şu: 11, futbolun ilk günlerinde ortaya çıkmış bir gelenekti; daha sonra kural haline geldi.
Muhtemelen birkaç faktörün birleşimi vardı:
İngiliz okullarındaki gelenekler
Kriketin etkisi
Sahanın büyüklüğü
Farklı takım sayılarıyla yapılan denemeler
11’e 11 formatının zaman içerisinde yaygınlaşması
Sonunda kazanan sayı: 11 oldu.
Yani aslında o 11 sayısının arkasında tek bir karar yok. Ama bir buçuk asırlık futbol tarihinin birikimi var. Dolayısıyla bir sonraki maçta spiker: “Takımlar sahaya çıkıyor…” dediğinde aslında sahaya yalnızca 22 futbolcu çıkmıyor.
19. yüzyıldan bugüne taşınmış bir gelenek de sahaya çıkıyor!.
Ve belki de futbol tarihinin en ilginç tarafı şu: Bugün değiştirilmesi düşünülemeyen hatta teklif dahi edilmeyen 11 sayısının neden seçildiğini aslında kesin olarak bilmiyoruz!.
Belki de futbolun güzelliği biraz da burada.
Bazı kurallar yazılır. Bazı gelenekler ise zamanla kural haline gelir.
