Formula 1’de 75% Kuralı: Yarış Ne Zaman “Tam Yarış” Sayılır?
Formula 1’in enteresan kurallarından biri olan 75%, bugünkü yazı konumuz.
Öncelikle burada küçük ama önemli bir düzeltme yapalım: “75% Rule”, F1’de bir sürücünün yarışın %75’ini tamamlayınca otomatik olarak klasifiye edilmesi kuralı değil. Güncel kurallarda yarış klasifikasyonu için esas eşik, kazananın tamamladığı turların %90’ı.
%75 ise özellikle yarış durdurulup yeniden başlatılamadığında verilecek puanlarla ilgili. Lider yarış mesafesinin %75’ine ulaştıysa tam puan veriliyor; yarış %50–75 arasında kaldığında ise azaltılmış puan sistemi uygulanıyor.
Bu yüzden konuyu şöyle ele almak daha doğru:
Yağmur, kaza veya başka bir nedenle yarış durdurulur ve yeniden başlatılamazsa, FIA yarışın ne kadarının tamamlandığına bakarak puanların tamamını mı, bir kısmını mı vereceğini belirler.
Günümüzdeki sistemde temel kademeler şöyle:
2 tur veya daha az: Puan yok.
%25’ten az: En düşük puan kademesi.
%25–50: Bir üst puan kademesi.
%50–75: Daha yüksek ancak azaltılmış puan.
%75 ve üzeri: Tam puan.
Bu kuralı ilginç yapan şey ise oldukça basit: Bir yarışın ne kadar sürdüğü, sadece yarışın sonucunu değil, şampiyona puanlarını da değiştirebilir.
Dolayısıyla “75%” aslında Formula 1’de yarışın ne kadarının tamamlandığına göre puanın değerini belirleyen önemli bir eşik.
Peki bu kural neden bu kadar tartışmalı hale geldi?
Bunun cevabı için 2021 Belçika Grand Prix’sine gitmemiz gerekiyor.
Spa-Francorchamps’ta o gün yağmur bir türlü dinmedi. Start saatlerce ertelendi. Araçlar nihayet piste çıktığında ise gerçek anlamda bir yarış başlamadı. Sürücüler yalnızca Safety Car arkasında birkaç tur atabildi.
Ardından kırmızı bayrak geldi. Ve yarış yeniden başlatılamadı.
Sonuç? Max Verstappen kazanan ilan edildi. George Russell ikinci, Lewis Hamilton üçüncü oldu.
Üstelik yarış yalnızca iki turun tamamlanmasının ardından sona ermişti. Daha da ilginci, o dönemdeki puanlama sistemi nedeniyle ilk 10’a yarım puan verildi.
Yani Formula 1 tarihinde belki de ilk kez bir yarışın sonucunu belirleyen en önemli şey pistteki mücadele değil, yönetmelikteki bir matematik hesabı oldu!.
Ve Spa’da yaşanan bu olay, sadece 2021 Belçika Grand Prix’sinin tartışılmasına neden olmadı. F1, kısa ve erken biten yarışlarda puanlama sistemini değiştirdi.
Bugün kullandığımız kademeli puanlama sisteminin arkasında da büyük ölçüde bu tartışmalı yarışın etkisi bulunuyor.
Kısacası, 75% yalnızca bir sayı değil. Bazen bir yarışın gerçekten ne kadar “yarış” olduğunu ve sürücülerin şampiyonada kaç puan kazanacağını belirleyen çizgi.
