Tam bir spor ülkesi olan Hollanda’da, futbol harici bisikletle beraber en sevilen sporu buz pateni ve hatta sürat patenidir.
Kış Olimpiyatları oldukça başarılı bir ülke olan Hollanda’nın kuzeyindeki Friesland (Frizya) eyaletinde yapılan “Elfstedentocht” yani “11 şehir maratonu” adındaki yarışlar bugünkü konumuz.
Frizya’yı merak edenlere; Hollanda’nın kuzey batısında deniz kıyısında yer alan bir bölge, başkenti ve en önemli şehri de Leeuwarden.
Bu tarihi yarışların arifesindeki gece “Nacht van Leeuwarden” (Leeuwarden Gecesi) olarak adlandırılıp, tüm şehirde kutlamalar yapılmaktadır.
Zamanla geleneksel bir köy ritüelinden çıkıp, ülkenin tamamına ünü yayılan bir festivale dönüşen, hatta ülkedeki herkese aşılanan paten sevgisinin komşu ülkelere sıçraması sayesinde, patene merak salan yabancı sporcuları da getirip Elfstedentocht’u uluslararası bir yarışmaya dönüştürüyorlar.
Adeta ülke için bir tarihi ritüel olan, Leeuwarden’da başlayıp 11 şehrin geçildiği, yine Leeuwarden’de biten tam 200 km süren paten yarışı maalesef her sene yapılmaz çünkü yarış bölgesi her sene buz tutmaz!.
15 santimetrelik kalınlık bu yarışın yapılma şartıdır. Bu yüzden bugüne kadar, ilki 1908 sonuncusu 1997 yılında olmak üzere sadece 15 kez düzenlenebilmiştir.
Amatör yarışmacıların da katılabileceği maratonda 1997 yılında tam 16.000 patenci yarışmış, bu tarihi ana canlı olarak şahit olmuşlardı.
Birbirinden ikonik, dededen torunlara anlatılan bu yarışların en önemlisi de 1963 senesinde yapılandır. O yıl Friesland’da hava şartları o kadar kötüdür ki katılan yarışmacıların sadece % 1’i yarısı bitirebilir.
9294 kişi start anında çıkar ama sadece 69’u bitiş çizgisini geçebildiği o tarihi günde hava sıcaklığı – 18 derecedir ve rüzgarın hızı çok şiddetlidir!.
Rinier Paping bu efsane yarışı kazanır. Hatta o ikonik senenin filmi bile yapılmış, filmin çekimleri için Friesland’daki Dokkum kasabasına bir buz pisti inşa edilmişti. Filimin orjinal ismi de De Hel Van ’63 idi (The Hell of ’63).
“It giet oan!” (Başlıyor!) sözleriyle duyurulan yarışın başlıyacağı haberi, ülke çapında bir çılgınlık (“Elfsteden fever”) yaratır.
Yarışı bitirenler, “Elfstedentocht Cross” adı verilen madalyayı alır ve ömür boyu Hollanda’da kahraman statüsü kazanır. Bunu başarabilen tüm katılımcılar, hele de amatör patenciler için “bisikletin Nobel ödülü” statüstündedir.
Yarış, sabahın erken saatlerinde (genelde 05:00 sularında) başlar ve profesyoneller için bile yaklaşık 7-8 saat, amatörler için ise bazen gün boyu sürer!.
