Sporculara, aldıkları puanlara, madalyalara hatta performanslardaki şarkılara odaklanırız genelde ama, peki ya bu sporun olmazsa olmaz, görünmez kahramanları patenler, çelikler, giysiler ?
Buz pateni, hem zarafeti hem de fiziksel güç ve teknik ustalığı birleştiren eşsiz bir spor. Ama bu zarafetin ardında doğru ekipman seçimi çok önemli. Peki patenler, çelikler ve giysiler neden bu kadar kritik? Gelin birlikte inceleyelim.
Patenlerin altına takılan çelikler, 3-4 mm genişliğindedir ve karbon çeliğinden imal edilmiştir. Bu çelikler, belli belirsiz derecede içbukeydir ve patencinin buz üzerinde kaymasını, dönmesini, durmasını sağlar.
Çeliğin buzla temas eden yüzeyi hafifçe içe doğru oyuktur ve bu oyuğa “oluk” adı verilir. Bu oyukluk nedeniyle çeliğin iki kenarı bıçak gibi keskindir ve bu keskinlik sayesinde buzu kavrar. Çeliğin buz ile temas eden kısımları kenarlarıdır.
Patenlerin altındaki çelikler (blades), buz üzerinde hem kaymayı hem de dönüşleri mümkün kılar. Modern çelikler, yüksek karbonlu paslanmaz çelikten üretilir ve keskin kenarları sayesinde dönüşlerde mükemmel tutuş sağlar. Toe pick (ön dişler), flip ve Lutz gibi atlayışlarda hayati önemdedir. Bu dişler, patencinin buzdan aldığı itiş gücünü havaya taşır.
Çeliklerin bakımı da çok önemlidir. Düzenli olarak bilenmeli ve uygun şekilde saklanmalıdır. Yoksa kayma performansı düşer ve sakatlanma riski artar.
İc ve diskenarlar, patencilerin buzda kontrolünü ve hızını sağlar. Çeliğin ön ucunda yer alan ve “tırtıl” adı verilen dişler de, atlayış öncesinde itme gücü, spinlerin yapılmasını ve yön değiştirmeyi sağlar.
Ayak bileği desteği, özellikle dörtlü ve üçlü atlayışlarda kritik öneme sahiptir. Bilek ne kadar sağlam desteklenirse, havada dönüş kontrolü o kadar iyi olur.
Dansçıların kullandığı çelikler, kadınlar-erkekler ve çiftlerde kullanılan çeliklerden biraz daha kısadır.
Çelikler ve botlar ayrı ayrı satılır. Çelikler, botlara vidalanarak tutturulur. Bu da ayrı bir ustalık işidir. Çelikler, bota tam ortalanarak vidalanır.
Botlar ise deriden yapılır. Tabanları, çeliklerin vidalanabileceği biçimde kalın ve sağlam köşeleden yapılmıştır. Botların iç kısmı ayağı ve özellikle ayak bileğini iyi kavrayacak şekilde takviye edilmiştir. Botlar ayağı ne sıkacak kadar küçük, ne de ayağı kavrayamayacak kadar büyük olmalıdır.
Bot, ilke kez kullanıldığında pek rahat olmayabilir. Patencinin bota alışması, ayağın bota alışması gerekir (adeta at jokey ilişkisi gibi). Yani patenciler arasında yaygın deyişle botun “kırılması” (yumuşaması) gerekir. Bu da belli bir süre ister.
Bu nedenle, kaymalarını olumsuz etkilememesi için patenciler yarışmalara az bir zaman kala patenlerini yenilemezler. Alışma dönemi beklenenden uzun sürebilir; bu yüzden yarışma öncesi patenciler genellikle böyle bir riske girmezler.
Kostümler (giysiler) de günümüzde ayrı bir sanayi dalı haline gelmiştir. Programın ayrılmaz bir parçasıdır. Bir patenci rastgele bir giysi seçmemeli, kostümü, programın tarzını, müziği, genel olarak koreografiyi tamamlayan bir parça olmalıdır. Yani giysi, sadece basit bir giysi değil, performansın tamamlayıcı bir unsurdur.
Bayanlar, giysinin altına uzun çorap giyerler. Özel yapım olan bu çoraplar, bazı patencilerde görüldüğü gibi patenin üzerine kadar iner ve onu kaplar. Erkeklerin giysisi de tulum gibi tek parça ya da pantolon ve gömlek biçiminde iki parça olabilir. Pantolonlar uzun olmalıdır.
Buz patenci giysileri sadece göze hitap etmez; performans ve hareket özgürlüğü açısından da çok önemlidir.
Esnek kumaşlar sayesinde patenci yüksek atlayışlar ve hızlı dönüşler yapabilir. Giysilerin ağırlığı minimum olmalıdır; ekstra ağırlık havadaki dönüşleri zorlaştırır.
Yani giysiler hem estetik hem de fonksiyonel olmak zorunda!
Sonuç olarak Buz pateni, yalnızca zarif bir spor değil; bilim, mühendislik ve estetiğin birleşimi diyebiliriz.
Patenler ve çelikler patencinin teknik kapasitesini artırırken, giysiler de hem performansı hem de sahne estetiğini destekler.
Kısacası, buz üzerinde uçarken her bir detay çok önemlidir.
