Geçen hafta size Artistik Patinaj eski puanlama sisteminden bahsetmiş, eksik ve havada kalan yanlarını anlatmaya çalışmıştık.
Bugün de bizce eskisi gibi sübjektif değil, şaibe payını sıfırlamasa da en azından çok daha aza indiren, 2004 sonrası yeni sistemi ele alacağız.
Eski sistem görece daha basit, hızlı ve izleyici dostu olabilir ama modern sistemin daha detaylı, teknik bazlı ve çok daha objektif-güvenilir olduğu net. Tek sorun puanlama sistemine hakim olmayan seyirci için biraz karmaşık olması…
ISU Judging System, ya da IJS, başta karmaşık görünebilir dedik ama basite indirgeyip, sizlere açıklamaya çalışacağız.
Aslında bir cümleyle özeti; yeni sistemde “her hareketin değeri + ne kadar iyi yapıldığı + dansın estetiği” birleştirilir. Basitçe: Teknik + Sanat – Ceza = Toplam Skor
Yine 2 ayrı puan grubu var.
** İlki Teknik Puanlar (Technical Elements Score, TES)
Her hareketin baz puanı, bir zorluk seviyesi ve değerleri var.
Örneğin bir “Lift” hareketi 5 puan, bir “Twizzle” 4 puan gibi. Bu puan farkları hareketin zorluğuna gore belirlenir.
GOE (Grade of Execution) ile de kalite eklenir. Hakemler hareketin ne kadar iyi yapıldığını değerlendirir
Tüm elementler yani yarışmada yapılan tüm teknik hareketlerin puanları bir araya getirilir. Bu toplam, TES’dir.
Twizzles (hızlı dönüş hareketleri), Lift (tek partnerin diğerini kaldırdığı hareketler), Step Sequence (müzikle uyumlu adım ve yön değiştirme serileri), Spin (tek veya çift dönme) temel zorunlu hareketlerdir.
** İkincisi de Performans Puanları (Program Component Score, PCS)
PCS, sporcunun veya çiftin performansını sanatsal ve estetik açıdan değerlendiren puandır.
Yani teknik olarak hareketi doğru yapmak kadar, güzel ve etkileyici yapmak da önemli!
5 ayrı bileşime puan verilir. Bunlar; kayma becerisi, geçişler/bağlayıcı ayak oyunları ve hareketler, performans/Kayma tarzı, koreografi, yorumlama, zamanlama (sadece zorunlu dansta vardır).
Hakem heyetinin her bileşen için verdiği puanlar, program içindeki teknik elemanlara dengelemek için belli bir katsayı ile çarpılır.
Her kriter 1 ile 10 arası puanlanır (genellikle 0.25 aralıklarla). Tüm kriterler toplanır ve bazı durumlarda katsayı ile çarpılır → PCS toplamı bulunur.
Buz dansında yüksek TES, yarışmada kazanmanın temel adımıdır. Sanat da tabii ki önemli ama teknik olmadan yüksek puan almak mümkün değildir!.
Ceza Puanları (Deductions)
Düşme, zaman aşımı veya kural ihlallerinden puan kesilir.
Toplam Puan
Sonuç olarak toplam puan: TES + PCS – Ceza olarak hesaplanır. Ortaya çıkan toplam puana göre sıralama belirlenir.
Her bir hareketin (atlayışlar, dönüşler, kaldırışlar) bir ham puanı olması iyi ama detaylara inince bu yeni sistemin belki de tek kara deliği bu.
Eski sisteme göre teknik puanlama daha önde ve sporcuların fazla puan alabilmek için kendilerini çok zorladıkları ve bu puan getiren riskli hareketleri yaparken sakatlanmalara sebebiyet verdiği yönünde eleştiriler oldukça fazla!
Puanlama ve Hakemler
Oylamada 9 kişilik hakem heyeti var ama yarışmanın başlamasından 45 dakika önce bilgisayar tarafından yapılan kura çekiminde puanları değerlendirmeye alınacak yedi hakem belirleniyor ve 9 hakemden hiçbiri hangi ikisinin dışarda kaldığını bilmiyor.
Daha bitmedi. O puanları veren 7 kişiden de en yüksek ve en düşük veren 2 kişi daha çıkartılıyor ve 5 hakemin ortalama verdiği puanlar ele alınıyor.
Burada amaç, çok sevdiğiniz ya da nefret ettiğiniz bir ülke sporcusuna (veya para karşılığı) hakettiğinden çok ya da az, uçuk bir not verdiğinizde puanlama sistemi dışında kalmanızı sağlamak!
Sonuç olarak yeni puanlama sistemi daha şeffaf, daha detaylı ve şaibeyi büyük ölçüde azaltan bir yapı sunsa da, özellikle başlangıç seviyesindeki izleyiciler için hala biraz karmaşık olduğu da açıkça görülüyor.
Yine de en azından, Eurovision’daki gibi belirli ülkelerin (Yunanistan-Kıbrıs Rum Kesimi gibi) birbirine şarkı ne olursa olsun yüksek puan verdiği veya bölgesel, politik anlamda açık bir “blok oylama” tartışması bu sistemde istese de yer bulamıyor.
