Dün bir soru aldık “Britanyalılar Neden Triatlonda Çok İyi” diye..
Öncelikle doğru bir saptama.. Evet öyleler!
Büyük Britanya’nın hem olimpik düzeyde (Alistair & Jonny Brownlee, Alex Yee, Beth Potter) hem de uzun mesafede (Lucy Charles-Barclay, Chrissie Wellington, Kat Matthews) triatlonu domine etmesinin arkasında tesadüf değil, son 20 yılda kurulan muazzam bir sistem yatıyor.
Özellikle erkeklerde son 4 Olimpiyatın 3’ünde kazanan onlar oldu (toplamda da 6 madalya), kazanamadıkları 2020 Tokyo’da da gümüş madalya aldıklarını belirtelim.
Gelin bu ezici üstünlüğünün temel nedenlerine madde madde bakalım;
“World Class Performance Programme” (Devlet Finansmanı)
1996 Atlanta Olimpiyatları’ndaki başarısızlıktan sonra Birleşik Krallık, ulusal piyango (National Lottery) fonlarını olimpik sporlara aktarma kararı aldı.
British Triathlon, madalya potansiyeli yüksek bir federasyon olarak devasa bir bütçe elde etti. Bu bütçe; sporcuların tam zamanlı profesyonel yaşamasını, en iyi koçlarla çalışmasını ve biyomekanik testlerden rüzgar tüneli analizlerine kadar her türlü bilimi kullanmasını sağladı.
Leeds ve Loughborough Ekosistemi (Mükemmeliyet Merkezleri)
Britanya, triatletleri ülkenin dört bir yanına dağıtmak yerine iki dev merkezde topladı;
** Leeds (Centre of Excellence): Brownlee kardeşlerin yetiştiği yer. Dünyanın en sert antrenman gruplarından biri buradadır.
** Loughborough Üniversitesi: Spor bilimleri, biyomekanik ve yüksek irtifa simülasyonları konusunda dünyanın en gelişmiş tesislerinden birine ev sahipliği yapar.
Etkisi: En iyiler, her gün en iyilerle antrenman yapar. Alex Yee ve Beth Potter gibi isimler bu kültürün doğrudan ürünü…
Okul Çağında Yetenek Avı ve Geçiş Sistemi (Talent Transfer)
Britanya sistemi, sadece sıfırdan triatlet yetiştirmez; diğer branşlardaki elit sporcuları triatlona devşirir
** Pistten Triatlona: Beth Potter, 2016 Rio’da 10.000m pist koşucusuydu. Sistem onu alıp kulvarında dünyanın en iyilerinden birine dönüştürdü. Alex Yee de saf bir atletizm yeteneğiyken genç yaşta sisteme dahil edildi.
** Yüzme + Koşu Altyapısı: İngiltere’de okul çağındaki çocukların yüzme ve atletizm kulübü kültürü çok gelişmiş diyebiliriz.
Triatlon federasyonu bu iki branşı güçlü olan gençleri anında tespit edip bisiklet bacaklarını bilimsel yöntemlerle geliştirir.
“Brownlee Kardeşler” Etkisi ve Kültürel Rol Modeller
Alistair ve Jonathan Brownlee’nin 2012 Londra ve 2016 Rio Olimpiyatları’ndaki dominasyonu, İngiltere’de dev bir triatlon dalgası yarattı.
Genç atletler için triatlon “marjinal bir spor” olmaktan çıkıp ana akım, prestijli bir olimpik branş haline geldi. Hatta Alex Yee gibi genç yetenekler, 12-13 yaşlarında Brownlee kardeşleri izleyerek bu spora başladı.
Sert Hava Koşulları ve Zihinsel Dayanıklılık
Britanya’nın yağmurlu, rüzgarlı ve soğuk iklimi; sporcuların bisiklet hakimiyetini ve zihinsel dirençlerini (mental toughness) çok küçük yaşta geliştirir.
Zorlu hava şartlarında antrenman yapmaya alışkın Britanyalılar, yarış günündeki ekstrem durumlardan en az etkilenen atletlerdir.
Britanya tek bir ülke olarak yarışıyor ama
İngilizler (Açık Ara En Başarılı Grup) diyebiliriz. Sistemin lokomotifi ve kazandığı madalya sayısı bakımından en başarılı köken açık ara onlar.
Alistair Brownlee & Jonathan Brownlee
Alex Yee
Vicky Holland & Non Stanford
Lucy Charles-Barclay ilk aklımıza gelenler.
İskoçlar (Küçük Ama Çok Etkili)
İskoçya nüfus olarak daha küçük olsa da Britanya triatlonuna doğrudan şampiyonlar sunmuştur. Mesela Beth Potter ve Lesley Paterson
Galliler ve Kuzey İrlandalılar Maalesef
Galler kökenli sporcular genellikle bayrak takımlarında veya bölgesel şampiyonalarda öne çıkarken, olimpik podyum dominasyonu ağırlıklı olarak İngilizler ve İskoçlar tarafından paylaşılmıştır.
** 2013 Dünya Şampiyonu Non Stanford tek istisna Galli örnek diyebiliriz. O da 13 sene önce…
Neden İngiliz Kökenliler Daha Çok Öne Çıkıyor?
Merkezlerin Konumu: Britanya Triatlon Federasyonu’nun iki ana mükemmeliyet merkezi olan Leeds (Yorkshire) ve Loughborough, İngiltere sınırları içinde diye belirtmiştik.
Kulüp Kültürü: İngiltere’deki yerel atletizm ve yüzme kulüplerinin (özellikle Kuzey İngiltere’deki kır koşusu / fell running kültürü) köklü geçmişi, triatlona muazzam bir yetenek havuzu beslemekte…
