BECKETT, GODOT VE OYNANMAYAN MAÇIN ANLAMI
Samuel Beckett’ın iki karakteri, Vladimir ve Estragon, ıssız bir yol kenarında, yapraksız tek bir ağacın altında dikilirler. Kim olduğunu, ne zaman geleceğini ve hatta gelip gelmeyeceğini tam olarak bilmedikleri birini beklerler: Godot’yu.
“Hiçbir şey olmuyor, kimse gelmiyor, kimse gitmiyor, korkunç bir şey!” der Estragon.
Peki, bu varoluşçu duraklama hali ile 90 dakikalık amansız bir hareket üzerine kurulu olan modern spor dünyası arasında ne tür bir bağ kurulabilir? İlk bakışta spor; eylemin, skorun ve istatistiğin krallığıdır. Oysa derinine indiğimizde, spor kültürünü ayakta tutan görünmez sütun tam olarak bu “bekleyiş” hissiyatıdır. Spor severler ve spor yazarları olarak bizler de aslında her hafta sahanın kenarında Godot’yu bekleriz.
Sezon Öncesi Umut: “Bu Sene O Sene” Bekleyişi
Her yeni sezon öncesinde taraftarlık bilinci, Beckettvari bir döngüye girer. Geçmiş sezonun hayal kırıklıkları, başarısız transferler ve kaybedilen kupalar unutulur; zihin sıfırlanır. Yaz aylarındaki o sessiz boşlukta, kulübün geleceğini kurtaracak o mucizevi teknik direktör ya da süper star transfer beklenir.
Taraftarın zihnindeki o hayali şampiyonluk, gelmeyen Godot’dur. Her ağustos ayında “Bu sefer gelecek” denir. Ağaç yaprak açar (Beckett’ın ikinci perdesinde ağaçta birkaç yaprak belirir), bir umut kırıntısı doğar, fakat sezon bittiğinde kendimizi yine aynı yol kenarında, aynı cevapsız sorularla baş başa buluruz.
Taktiksel Paralel: Pas Trafiği ve Boşluğu Beklemek
Sadece tribunalarda değil, sahanın içinde de bekleyişin ritmi vardır. Pep Guardiola’nın veya Johan Cruyff’un oyun felsefesine bakın: Pozisyonel oyun, rakip savunmanın dengesini bozmak için yapılan onlarca “boş” ve sabırlı pastan oluşur. Top bir kanattan diğerine aktarılırken seyirci sabırsızlanır.
Ancak o görünürde “hiçbir şeyin olmadığı” anlar, aslında maçı belirleyen asıl anlardır. Futbolcu, rakip bloklar arasında birkaç santimlik bir koridorun açılmasını bekler. Godot gelmez ama o aranan alan nihayet açıldığında, eylem patlak verir. Beckett’ın tiyatrosundaki sessizlikler neyse, futboldaki o hazırlık pasları da odur!.
“Sliding Doors” ve Yarıda Kalan Hikayeler
Godot’yu Beklerken oyununun trajedisi, beklenen şeyin belirsizliğidir. Spor tarihinde de gerçekleşmeyen, hep beklenen ama asla yaşanmayan “ya öyle olsaydı?” (sliding doors) senaryoları da geniş bir yer tutar:
** Asla Olunmayan Karakter: Bazen bir yeteneğin patlama yapması beklenir; tüm altyapı kariyeri boyunca “yeni Messi” veya “yeni Pelé” denilen bir gencin o beklenen seviyeye gelmesi beklenir ama o an asla gelmez.
** Büyük Sakatlıklar: Tam zirveye çıkacakken diz çapraz bağları kopan bir oyuncunun geri dönüp eski görkemine kavuşmasını beklemek…
Bizler o oyuncuların kariyerlerinde Godot’yu bekleriz. Onlar antrenman sahasında, bizler ekran başında o eski ışıltının gelmesini gözleriz.
Son Düdükten Sonra
Beckett’ın eseri şu meşhur repliklerle biter:
VLADIMIR: Eee? Gidelim mi?
ESTRAGON: Gidelim.
(Kımıldamazlar.)
Şampiyonluklar kazanılır, kupalar kaldırılır veya küme düşülür. Maç bittiğinde stadyum ışıkları söner, tribünler boşalır. Birkaç saatlik o yoğun duygu patlamasından sonra taraftar evine döner ve pazartesi sabahı yine aynı hayat başlar. Yine de bir sonraki hafta sonunu, bir sonraki turnuvayı, bir sonraki seneyi veya mucizeyi beklemekten vazgeçmeyiz!.
Sporu çekici kılan şey sonucun kendisinden ziyade, o sonuca giden yoldaki belirsizlik ve tükenmeyen beklentidir.
Çünkü biz, belki de hiç gelmeyeceğini bildiğimiz o mucizeyi aynı ağacın altında yan yana beklerken birbirimizin omzuna tutunmayı, zaferin kendisine tercih etmiş bir kuşağın çocuklarıyız. Bizden sonrakiler de tam olarak bu çizgide yürüyecek; aynı ağacın gölgesinde, aynı umudu devralacaklar.
Godot bazen gelir, bazen gelmez… Ama bir takıma sevdalanmak; gelmeyeceğini bile bile beklemekten öte, her defasında aynı mucizeye yeniden ve daha büyük bir tutkuyla kanabilme ustalığıdır!.
