Subbuteo Hakkında Çoğu Kişinin Bilmediği 15 Gerçek
Bugünkü yazı konumuz klasik bir oyun: Subbuteo.
Bugün futbol denildiğinde akla öncelikle stadyumlar, milyon dolarlık transferler ve dev organizasyonlar geliyor. Ancak futbolun çok daha küçük bir sahada, parmaklarımızın ucunda oynandığı bir dünya da var: Subbuteo.
Peter Adolph tarafından 1946’da geliştirilen oyunun ilk setleri Mart 1947’de satışa çıktı. İlk dönemlerde oyun daha çok “Table Soccer” olarak tanımlanıyordu; Subbuteo ise kısa sürede markanın adı haline geldi.
Peki çocukluk yıllarımızdan hatırladığımız bu klasik oyunun arkasında ne kadar ilginç bir tarih olduğunu biliyor musunuz?
İşte çoğu kişinin bilmediği 15 Subbuteo gerçeği.
1. Subbuteo’nun hikayesi 1946’da başladı
Peter Adolph, II. Dünya Savaşı sonrasında yeni bir iş fikri ararken masaüstü futbol oyununa yöneldi. Ağustos 1946’da oyun için patent başvurusu yaptı ve aynı yıl ilk tanıtımlar yayımlandı.
Ancak oyunun gerçekten satışa çıkması 1947’yi buldu. İlk setler Mart 1947’de posta yoluyla müşterilere gönderilmeye başlandı.
Yani Subbuteo’nun doğuşu için 1946, ticari hayatının başlangıcı için ise 1947 önemli tarihler.
2. “Subbuteo” adı bir kuştan geliyor
Subbuteo ismi oldukça sıra dışı.
Peter Adolph kuşlara büyük ilgi duyan biriydi. Oyunun adı, doğan kuşunun bilimsel adı olan Falco subbuteo’dan geliyor.
Bugün milyonlarca kişinin bildiği Subbuteo adı böylece bir futbol oyunundan çok daha farklı bir dünyayla, kuş biliminden, bağlantılı hale geldi.
3. İlk Subbuteo oyuncuları plastik değildi
Bugün Subbuteo denildiğinde aklımıza gelen üç boyutlu futbolcular ilk günden beri oyunda değildi.
İlk oyuncular düz karton figürlerden oluşuyordu. Bu figürler, düğme benzeri tabanların üzerine yerleştiriliyordu. Koleksiyon dünyasında bu ilk dönem figürleri “flats” olarak biliniyor.
Dolayısıyla bugünkü Subbuteo figürlerine ulaşmak için oyunun birkaç önemli evreden geçmesi gerekti.
4. İlk sette sahayı kendiniz çiziyordunuz
Bugün Subbuteo setleriyle birlikte hazır oyun yüzeyleri ve çeşitli aksesuarlar bulunabiliyor.
İlk dönemlerde ise işler çok daha basitti.
Oyunun ilk setlerinde tebeşir bulunuyor ve oyuncuların oyun alanını uygun bir yüzey üzerine kendilerinin çizmesi gerekiyordu. İlk setin içeriğinde karton oyuncuların yanı sıra kaleler, ağlar, top, tabanlar ve saha çizmek için tebeşir de bulunuyordu.
Yani Subbuteo’nun ilk döneminde “sahayı kurmak” gerçekten oyunun bir parçasıydı.
5. Prototipte annesinin ceketi de var
Subbuteo’nun ortaya çıkışına dair en güzel ayrıntılardan biri de oyunun ilk prototipleriyle ilgili.
Peter Adolph’un geliştirme sürecinde annesinin ceketinden aldığı bir düğmeyi ve ağırlık sağlamak için bir rondelayı kullandığı aktarılıyor.
Bu küçük ayrıntı, bugün dünya çapında tanınan bir oyunun başlangıçta ne kadar mütevazı koşullarda ortaya çıktığını gösteriyor.
6. 1961’de Subbuteo’nun görünümü değişti
Subbuteo tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri 1961’de yaşandı.
Peter Adolph, üç boyutlu ve elle boyanmış plastik futbolcuları piyasaya sürdü. Yapılan tasarım değişikliklerinin ardından bu figürler, koleksiyoncuların bugün “Heavyweight” olarak tanıdığı klasik Subbuteo oyuncularına dönüştü.
Bu değişiklik, oyunun hem görünüşünü hem de koleksiyonculuk kültürünü büyük ölçüde etkiledi.
7. Subbuteo sadece futbol değildi
Subbuteo markası zaman içerisinde futbolun dışına da çıktı.
Örneğin Table Cricket 1949’da ürün yelpazesine eklendi. Daha sonra rugby gibi farklı sporlar için de masaüstü oyunları üretildi. Ancak futbol versiyonu, açık ara en büyük ve kalıcı başarıya ulaşan oyun oldu.
8. Aynı takımın farklı dönemlere ait versiyonları olabilir
Subbuteo koleksiyonculuğunun en ilginç taraflarından biri burada başlıyor.
Bir futbol kulübünün formasının yıllar içerisinde değişmesi gibi, Subbuteo’daki takım setleri de farklı dönemlerde farklı figürler, formalar ve ambalajlarla üretildi. Bu nedenle koleksiyoncular için sadece “hangi takım?” sorusu önemli değil.
Hangi yıl? Hangi figür tipi? Hangi forma? Hangi kutu? gibi sorular da büyük önem taşıyor.
9. Subbuteo’da koleksiyonculuk başlı başına bir dünya
Subbuteo bugün yalnızca oynanan bir oyun değil, aynı zamanda ciddi bir koleksiyon alanı.
Eski takım setleri, figürler, kutular, toplar, kaleler, sahalar ve çeşitli aksesuarlar koleksiyoncular tarafından aranabiliyor.
Özellikle eski ve nadir parçaların orijinalliği, üretim dönemi ve kondisyonu değerlerini belirleyen önemli unsurlar arasında. Bu nedenle eski bir Subbuteo kutusuyla karşılaştığınızda, onu sadece eski bir oyuncak olarak görmemek gerekiyor.
10. Oyunun kuralları göründüğünden çok daha ayrıntılı
Dışarıdan bakıldığında Subbuteo oldukça basit görünüyor:
Oyuncuyu parmağınla vur, topa dokun ve gol at. Ancak işin içine kurallar girdiğinde oyun çok daha stratejik bir hale geliyor.
Modern masa futbolunda ofsayt, faul, korner, serbest vuruş, taç ve penaltı gibi gerçek futboldaki birçok unsur masa oyununa uyarlanmış durumda.
11. Oyuncuyu parmağınızla “flick” ediyorsunuz
Subbuteo’nun temel becerisi, oyuncuları doğru açı ve güçle parmakla hareket ettirmek.
İyi bir oyuncu sadece topa sert vurmayı değil; açı, hız, top kontrolü, savunma ve pozisyon almayı da öğrenmek zorunda.
Bu nedenle oyun basit görünse de iyi seviyede oynamak ciddi el-göz koordinasyonu ve pratik gerektiriyor.
12. Kalecinin kendine ait bir mekanizması var
Subbuteo’da kaleciyi diğer oyunculardan ayıran özel bir sistem bulunuyor.
Kalecinin arkasındaki çubuk sayesinde kaleci sağa ve sola hareket ettirilebiliyor. Böylece oyuncu, rakibin şutuna karşı kalecisini doğru konumlandırmaya çalışıyor.
Kısacası Subbuteo’da kalecilik de ayrı bir strateji.
13. Subbuteo gerçekten bir rekabet sporuna dönüştü
Belki de Subbuteo’nun en şaşırtıcı tarafı bu.
Oyun zaman içerisinde çocuk odalarından ve evlerin salonlarından çıkarak kulüplere, turnuvalara ve uluslararası organizasyonlara taşındı.
Günümüzde rekabetçi masa futbolunun dünya çapındaki yönetim organı FISTF (Federation International of Sports Table Football). Kuruluş, uluslararası yarışmalar için kuralları belirliyor ve dünya çapındaki rekabetçi masa futbolunu organize ediyor.
Yani Subbuteo, yalnızca nostaljik bir oyuncak değil; bugün hala ciddi şekilde oynanan rekabetçi bir oyun.
14. İlk Subbuteo Dünya Kupası 1970’te düzenlendi
Subbuteo’nun ne kadar büyük bir organizasyona dönüştüğünü gösteren en önemli örneklerden biri Dünya Kupası.
İlk Subbuteo Dünya Kupası 1970 yılında düzenlendi. O dönemde organizasyon, Subbuteo’nun sahibi Waddingtons tarafından dört yılda bir, gerçek futbol Dünya Kupası ile aynı dönemde gerçekleştiriliyordu.
Daha sonraki yıllarda organizasyon FISTF tarafından devralındı ve uluslararası turnuva sistemi daha da geliştirildi.
Bu, küçük plastik futbolcuların zaman içerisinde gerçekten uluslararası bir rekabet dünyası yarattığının en güzel kanıtlarından biri.
15. Subbuteo’nun en büyük sırrı aslında nostalji
Belki de Subbuteo’nun onlarca yıl boyunca ayakta kalmasının en önemli nedeni bu.
Çünkü Subbuteo yalnızca bir futbol oyunu değil. Eski futbol formaları, çocukluk anıları, mahalle maçları, Dünya Kupaları ve futbol sevgisi bu küçük oyuncuların içinde birleşiyor.
Birçoğumuz için Subbuteo, televizyon ekranındaki futbolu kendi odamıza taşımanın yollarından biriydi.
Bugün koleksiyoncuların eski kutulara, figürlere ve takımlara gösterdiği ilgi de biraz buradan geliyor.
Son söz
Subbuteo’nun en ilginç tarafı, ilk bakışta son derece basit görünen bir oyunun arkasında 80 yıla yaklaşan bir tarih bulunması.
1946’da Peter Adolph’un geliştirdiği fikir, 1947’de ticari bir oyuna dönüştü. Karton figürlerden üç boyutlu ve elle boyanmış oyunculara, evlerdeki oyunlardan uluslararası turnuvalara kadar uzun bir yolculuk yaşadı.
Bugün Subbuteo’ya baktığımızda aslında sadece eski bir masa oyununu görmüyoruz. Futbol tarihinin küçük bir maketini görüyoruz.
Ve belki de en güzel tarafı şu: Gerçek bir futbol maçının 90 dakikada yarattığı heyecanı, birkaç metrekarelik bir oyun alanında, sadece parmaklarımızı kullanarak yeniden yaratabiliyoruz.
İşte Subbuteo’yu klasik yapan şey de tam olarak bu!
