Buz Pateni Puanlaması
Gençlik yıllarımızın en heyecanlı birkaç saniyelik spor anlarından biri, TRT ekranında buz pateni performansları bittikten sonra, sporcuların nefes nefese kafalarını kaldırıp hakemlerden aldıkları skorlara bakmalarıydı. O an, bizlerde bile adrenalini yükseltirdi.
Eski 6.0 (0-6 arası puanlama) sistemi döneminde puanlar iki ana başlıkta verilirdi.
** Teknik Puan (Technical Merit)
Bu puan, sporcuların yaptıkları hareketlerin zorluk ve doğruluğunu ölçerdi.
Zorunlu figürler ve adım dizilerinin doğruluğu
Dönüşler, kaldırışlar ve sekansların temizliği
Hareketlerin zorluk seviyesi
Hatalar (denge kaybı, senkron kaybı vs vs.)
Kısacası, “ne kadar zor ve hatasız-kusursuz yaptın?” sorusunun cevabıydı puanlar.
** Sanatsal-Artistik Puan (Artistic Impression)
Bu puanlama ise sporcuların sahnedeki estetik ve ifade gücünü değerlendirirdi.
Müzik ile uyum
Koreografi
Yorum ve sahneleme
Akışkanlık ve bütünlük
Partner uyumu (buz dansında)
Yani “ne kadar etkileyici ve estetik bir performans sundun?” sorusuna yanıt verirdi.
** Örnek vermek gerekirse, tarihin en unutulmaz çifti olan Jayne Torvill ve Christopher Dean’i efsane yapan 1984 Saraybosna Olimpiyatları’nda, teknik açıdan da çok güçlüydüler ama onları asıl arşa çıkartan sanatsal mükemmellikleriydi.
Bir cümleyle özetlemek gerekirse:
Teknik: zorluk ve temizlik, Sanatsal ise yorum, estetik ve müzik uyumu idi.
Teknik bir hareketin (örneğin bir atlayışın) değeri, günümüzdeki gibi net bir sayısal karşılığa sahip değildi, “kanaat notu gibi” hakemin görüşüne bağlıydı.
Yeni sistem daha fair, daha objektif ve hareketlerin zorluk derecesine göre puanlandığından bizce çok daha gerçekçi oldu!
2002 Salt Lake City Olimpiyatları, buz pateninde eski 6.0 sisteminin uygulandığı son olimpiyat olurken, 2004’ten itibaren puanlama sistemi tamamen yenilendi. Performans artık her hareket ve bileşen ayrı ayrı değerlendirilerek sayısal olarak hesaplanıyor.
Eski sistemde puantajın tamamen gözleme dayalı ve öznel olması hemen her şampiyonada hakem kararlarının eleştirilmesine yol açıyor, hakemler için “aynı Eurovision oylaması gibi” kendilerine yakın ülke spocuları veya sempati duyduklarına torpilli puanlar verdikleri ithamlarının ardı arkası kesilmiyordu.
Aslında haksız da değillerdi ama somut bir delil yoktu. Ta ki 2002 Olimpiyatları’nda Fransız hakem Marie-Reine Le Gougne’un Rus çifti öne çıkarması için bir anlaşma yapması ortaya çıkana dek!
Altın madalya Berezhnaya & Sikharulidze’ye gitmişti, ama Kanadalı ikili Jamie Salé & David Pelletier’in kazanamaması, çok büyük tepki görmüştü. Uluslararası Buz Pateni Federasyonu (International Skating Union, ISU) durumu araştırdı. Sonunda her iki çifte de altın madalya verildi ve akabinde yeni puanlama sistemine geçildi (ana resimdeki 4’lü).
“Hakem ne hissettiden, her hareket kaç puana” evrilen 5 ayri bileşenli yeni puan sistemi, TES, PSC, Code of Points ve diger ayrıntılar da bir sonraki yazı konumuz olsun.
